کارکرد سازمان هواشناسی در امنیت زیست محیطی از منظر پدافند غیرعامل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشآموخته کارشناسی ارشد پدافندغیرعامل/گرایش امنیت ملی دانشکده علوم و فنون فارابی

2 عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد پدافند غیرعامل گرایش امنیت ملی

چکیده

شناسایی کارکردهای سازمان هواشناسی در امنیت زیست محیطی از منظر پدافندغیرعامل هدف این پژوهش است و محقق در پی پاسخ به این پرسش است که کارکردهای سازمان هواشناسی از منظر سطوح اقدامات پدافندغیرعامل در حوزه امنیت زیست محیطی کدامند. نتایج با بهره گیری از نمونه آماری ۱۶۸ نفری شامل افراد صاحب نظر در زمینه هواشناسی، محیط زیست و پدافندغیرعامل در سازمان های هواشناسی، محیط زیست، پدافندغیرعامل و دانشگاه ها و پژوهشکده های مرتبط به صورت میدانی و با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته تحصیل گردید. این پژوهش که از نوع تحقیق توصیفی- تحلیلی است و در بخش کمی از آزمون های t، فریدمن و کلموگراف-اسمیرنوف و در بخش کیفی از تکنیک دلفی کلاسیک یا سنتی استفاده شده، نشان می دهد؛ ضمن وجود ارتباط نزدیک بین کارکردها و خدمات سازمان هواشناسی با چالش های پنج گانه پیش روی کشور در حوزه زیست محیطی، از نظر کارکردها و حوزه های فعالیت پدافندغیرعامل (میانگین بالاتر از ۷/۳ برای هرکدام)، سازمان هواشناسی در سطح عالی و راهبردی اقدامات پدافندغیرعامل با میانگین (۷۰/۳) جزو دستگاه های تصمیم ساز، در سطح عملیاتی نیز با میانگین (۶۸/۳) دارای کارکرد موثر در تدوین آیین نامه ها، دستورالعمل ها و الزامات فنی و مهندسی و در سطح اجرایی و تاکتیکی با میانگین (۸۰/۳) دارای کارکردی موثر با ماهیت ارائه اطلاعات مبنایی در زمینه مدیریت بحران در حوزه امنیت زیست محیطی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Meteorological Organization’s Functions in Environmental Security from the Perspective of Passive Defense

نویسندگان [English]

  • MOHAMMADREZA DEZFOULI 1
  • EBRAHIM FATAHI 2
  • HOSEIN HASANI 3
چکیده [English]

The current paper aims to study the functions of the Meteorological Organization in environmental security from the perspective of passive defense as a question. Doing so, it makes up a sample composed of 168 commentators on meteorology, environment and passive defense employed in the organizations of meteorology, environment, passive defense and the concerned universities and research institutes. Following, it gathers data by means of survey and a researcher-designed questionnaire. This research, which is descriptive-analytic in regard with type, achieves quantitative results through Friedman & Kolmogorov–Smirnov tests, and in regard with quality, it enjoys Delphi classic technique or traditional technique which, while revealing close relation between the function and service of the Meteorological Organization with the quintuple environmental challenges posed against the country, it demonstrates that the Meteorological Organization as a decision-maker body has, at an excellent and strategic level, fulfilled passive defense measures and functions (the average above 3.7 for each measure); at operational level, it has effectively, at the average of 3.68, fulfilled its functions in developing statutes, instructions and technical-engineering requirements at an executive tactical level. Finally, in line with presenting fundamental data in the crisis management concerned to the environmental security, it has fulfilled its functions at the average of 3.80.

کلیدواژه‌ها [English]

  • meteorological organization function passive defense environmental security
اسکندری، حمید، (1392)، دانستنی‌های پدافند غیرعامل، چاپ اول، تهران، محل‌نشر: بوستان حمید.
اسکندری، حمید، (1391)، فرهنگ واژگان موضوعی پدافند غیرعامل، چاپ اول، تهران، محل‌نشر: بوستان حمید.
امام خامنه‌ای (مدظله)، (مرداد 1395)، مجموعه بیانات (سخنرانی در دیدار با مسئولین پدافندغیرعامل کشور- 7/8/91)، نقشه راه: تدابیر مقام معظم رهبری در موضوع پدافندغیرعامل کشور، تهران، محل‌نشر: سازمان پدافندغیرعامل کشور.
بوزان، باری، (1378)؛ مردم، دولت‌ها و هراس، پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران، محل‌نشر: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
جلالی، غلامرضا، (1388)، شناخت تهدید و ابعاد مفهومی، مندرج در: دیدگاه‌های نظری دفاع غیرعامل، محسن فردرو، چاپ دوم، تهران، محل‌نشر: عباسی.
هاشمی‌فشارکی، سیدجواد، (1391)، ماهیت و ضرورت دفاع غیرعامل، چاپ اول، تهران، محل‌نشر: بوستان حمید.
اصلی پور، حسین و شریف‌زاده، فتاح، (پاییز 1394)، راهبرد سیاست‌گذاری زیست‌محیطی کشور در بستر نظریات متعارف تصمیم‌گیری عمومی، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال بیست و دوم، شماره 83.
باقری، اعظم و محمدباقر بهیار، (1383)، نقش هواشناسی در مدیریت نگهداری راه، مندرج در: مجموعه مقالات دومین همایش قیر و آسفالت ایران، تهران، موسسه قیر و آسفالت ایران، دانشکده فنی دانشگاه تهران.
برندکام، فرهاد، (بهار 1393)، تأثیر پدافند غیرعامل بر پایداری و امنیت محیط‌زیست شهر تهران (مطالعه موردی آلودگی هوای شهر تهران)، تهران، دانشکده علوم و فنون فارابی.
پوررمضان، ابراهیم، (مهر 1390)، نقش پدافند غیرعامل در امنیت زیست‌محیطی جمهوری اسلامی ایران در دهه 1380، تهران، دانشکده علوم و فنون فارابی.
پژوهشکده هواشناسی، (1389)، گزارش: تدوین اولویت‌های پژوهشی سازمان هواشناسی کشور، تهران، سازمان هواشناسی کشور.
پوربرات، صدرالله، (آبان 1395)، زیرساخت کشور را مصون کرده‌ایم، مندرج در: ویژه‌نامه چشم بیدار، تهران، سازمان پدافندغیرعامل کشور.
جلالی، غلامرضا، (آبان 1396)، رویکردهای نوین تهدید شناسی، مندرج در: ویژه‌نامه دفاع پنهان، تهران، محل‌نشر: سازمان پدافندغیرعامل کشور.
جلالی، غلامرضا، (آبان 1395)، مفاهیم بنیادین دفاع در برابر تهدیدات، مندرج در: ویژه‌نامه چشم بیدار، تهران، سازمان پدافندغیرعامل کشور.
رنجبرحیدری، وحید و جمشیدی، ابراهیم، (زمستان 1395)، بررسی مفهوم امنیت زیست‌محیطی با نگاهی به چالش‌های امنیت زیست‌محیطی ایران، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال پنجم، شماره 21.
سیف پور، رضا، (1378)، هواشناسی کشاورزی و نقش آن در کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی، مندرج در: مجموع مقالات کنفرانس سراسری محیط‌زیست و پیامدهای آلودگی آن، دانشگاه آزاد اسلامی.
کاویانی‌راد، مراد، (پاییز 1390)؛ پردازش مفهوم امنیت زیست‌محیطی (رابطه امنیت و اکولوژی)، فصلنامه ژئوپولتیک، سال هفتم، شماره سوم.
لطفی، حیدر و نامی، محمدحسن و حسن‌پور، جعفر و بحیرایی، حمید، (پاییز 1390)، امنیت زیست‌محیطی و سیاست‌گذاری امنیت ملی، فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، سال سوم، شماره 4.
مهکویی، حجت و جاجرمی، کاظم و زهرا پیشگاهی فرد، (زمستان 1392)، ارزیابی تهدیدات زیست‌محیطی در امنیت ملی ایران، فصلنامه راهبرد، سال بیست و دوم، شماره 67.
نجفی، سجاد، (1395)، بیوتروریسم، تهدید زیستی نوپدید و راهکارهای مقابله با آن، مندرج در: ویژه‌نامه چشم بیدار، تهران، سازمان پدافندغیرعامل کشور.
هورسمن، استوارت، (1380)، امنیت زیست‌محیطی در آسیای مرکزی، ترجمه: امیرمسعود اجتهادی، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 34.
حبیبی، آرش، (تابستان 1391)، آموزش کاربرد SPSS، ویرایش دوم، ناشر پایگاه اینترنتی پارس مدیر، قابل‌دسترسی در:
http://mszdir.persiangig.com/.o8QBP3Fvsl/document/research/SPSS%20parsmodir.pdf
روزنامه رسمی، (14/11/1393)، اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل، شماره 20366، قابل‌دسترسی در:
http://rooznamehrasmi.ir/Laws/ShowLaw.aspx?Code=4735
فرجی راد، نصرتی شهریار و بازدار، شهناز، (1392)، بررسی کارکردهای پدافند غیرعامل در حوزه امنیت ملی ایران، ششمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران پدافند غیرعامل، مشهد، انجمن ژئوپلیتیک ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، قابل‌دسترسی در:
https://www.civilica.com/Paper-GEOPOLITICS06-GEOPOLITICS06_063.html
لشکربلوکی، مجتبی، (1/5/1394)، ۵ چالشی که ایران را تهدید می‌کند، روزنامه شرق، شماره 2353، قابل‌دسترسی در:
http://www.sharghdaily.ir/
مهدویان، عبدالرضا و سهیلاجوانمرد، (۱۳۸۳)، نقش پیش‌آگاهی‌های هواشناسی در امنیت‌غذایی و کاهش ضایعات تولیدات کشاورزی، اولین همایش روش‌های پیشگیری از اتلاف منابع ملی، تهران، فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، قابل دسترسی در:
https://www.civilica.com/Paper-SNRLP01-SNRLP01_032.html
http://www.irimo.ir/
FESS, (2004), The Challenge of Environmental Security, available at:
http://www.fess-global.org/about.cfm
Lewis, Gary (2014) Challenges to and from the Environment in Iran, Iran Heritage Foundation and Persian Wildlife Heritage Foundation Symposium, Royal Geographical Society, London, available at:
http://www.ir.undp.org/content/dam/iran/docs/News/2014/