رابطه هوش سازمانی با مدیریت بحران در سازمان های اطلاعاتی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد اطلاعات

چکیده

سازمان های اطلاعات نظامی با رصد مداوم محیط استراتژیک، شناسایی و شناخت تهدیدات و فرصت های بالقوه و ارائه اطلاعات مناسب به واحدهای عملیاتی و پشتیبانی، در تامین امنیت کشور نقش مهمی ایفا می نمایند. بدلیل گسترش فضای متغیر و پیچیده فعلی، قدرت ذهن بر قدرت بازو برتری یافته است. لذا بهره گیری از هوش سازمانی می تواند بهره وری را در سازمان افزایش دهد. هدف از این پژوهش بررسی رابطه هوش سازمانی و مولفه های آن با مدیریت بحران در یکی از سامانه های اطلاعاتی نیروهای مسلح ج.ا.ایران است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را کارکنان سازمان های اطلاعاتی نیروهای مسلح تشکیل داده که به دلیل محدودیت دسترسی و محدودیت های اجرایی با استفاده از روش «افراد در دسترس»، تعداد ۶۵ نفر از مدیران و کارشناسان سامانه اطلاعاتی به عنوان حجم نمونه در نظر گرفته شده است. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ۴۹ سوالی استاندارد آلبرخت (۲۰۱۰) برای سنجش هوش سازمانی و پرسشنامه ۱۲ سوالی محقق ساخته مدل الگوی چرخی شکل برای سنجش مدیریت بحران می باشد که روایی آنان طبق نظر خبرگان و کارشناسان فعال مرتبط با این حوزه مورد تائید قرار گرفته و پایایی پرسشنامه ها با استفاده از آزمون ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب برابر (۸۲/۰ و ۷۸/۰) به دست آمده است. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن به کمک نرم افزار SPSS استفاده گردید که نتایج حاصل بیانگر آن است که علاوه بر وجود رابطه معنادار و مثبت بین هوش سازمانی و مدیریت بحران، بین مولفه های هوش سازمانی با مدیریت بحران رابطه ای مثبت وجود دارد و در بین مولفه های هوش سازمانی مولفه فشار عملکرد بیشترین همبستگی را با مدیریت بحران دارا می باشد. همچنین مشخص شد که سطح هوش سازمانی در سامانه اطلاعاتی مورد مطالعه در وضعیت مطلوب قرار ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Relation between Organizational Intelligence and Crisis Management in the IRI’s Military Intelligence Services

نویسنده [English]

  • HASHEMALI NOUR HASHEMI
چکیده [English]

Military intelligence services play a key part in ensuring the national security with continuous monitor of strategic environments, detection and perception of threats and potential opportunities and presentation of proper intelligence to operational and backing units. Due to the expansion of the present multifaceted and sophisticated environment, the power of mind has dominated that of body; hence, the exploitation of organizational intelligence could reinforce productivity in an organization. In the same vein, the current paper aims at examining the relation between organizational intelligence and its elements with crisis management in one of the intelligence services affiliated to the armed forces of the Islamic Republic of Iran (IRI). This research is an applied one in respect of purpose, and a correlation-descriptive in respect of method. The population of the study is composed of the employees of the intelligence services of the armed forces whom, due to access and executive authorities’ constraint, 65 persons of the managers and experts were selected as the sample based on “persons in access” method. The instruments to gather data were a 49-item Alberkht standard questionnaire for assessing the organizational intelligence and a 12-item researcher-designed questionnaire as the cycle model in figure IV for assessing the crisis management, the validity of which is confirmed based on the viewpoints of the concerned experts, and the reliabilities are calculated by means of Cronbach’s alpha as 82/0 and 78/0) in respect. The data were analysed by Spearman’s Coefficient of Correlation and SPSS Software, the results of which suggest that besides the positive meaningful relation between the organizational intelligence and crisis management and amongst the elements of organizational intelligence, that of performance pressure is of the maximum correlation with crisis management. It was also recognized that the level of organizational intelligence in the concerned intelligence system fails to rest in the desired position.

کلیدواژه‌ها [English]

  • organizational intelligence crisis crisis management intelligence system
امینی، شیما و یعقوبی، نورمحمد (1395)، بررسی تأثیر هوش سازمانی بر مدیریت بحران در کارخانه نیرو کلر اصفهان، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت در ایران، دوره بیستم، شماره چهار، صص 43-23.
ارتش آمریکا (1387)، عملیات جنگ اطلاعات و الکترونیک، ترجمه ابراهیم پوردهقان، تهران، انتشارات مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی.
افتخاری، اصغر و قدرت آبادی، علیرضا (1395)؛ نقش سازمان‌های اطلاعاتی در تأمین امنیت نرم، فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی و امنیتی، سال پنجم، شماره 1، صص 86-106
تنهایی، علیرضا و زندیان، مهدی (1393)، تاثیر یکپارچه‌سازی سازمان‌های حفاظت اطلاعات در کاهش آسیب‌های عام و کلی سازمان‌های امنیتی، فصلنامه امنیت پژوهی، سال سیزدهم، شماره 48، صص 110-91.
حسینی، سید حسین (1385)، بحران چیست و چگونه تعریف می‌شود، فصلنامه امنیت، سال پنجم، شماره 2، صص 51-7.
جعفری، پریوش و فقیهی، علیرضا (1388)؛ میزان مؤلفه‌های هوش سازمانی در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، نشریه دانش و پژوهش در علوم تربیتی برنامه‌ریزی درسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، شماره بیست و سوم.
روشندل اربطانی، طاهر و صلواتیان، سیاوش (1389)، طراحی مدل نقش رسانه‌های جمعی در مدیریت مرحله پیش از بحران، فصلنامه علوم مدیریت ایران، سال پنجم، شماره 17، صص 111-89.
رحیمی، بهمن و خادم دقیق، امیرهوشنگ و حسینی، حسین (1394)، مدیریت بحران‌های امنیتی قومیتی، دوفصلنامه پژوهش اطلاعاتی امنیتی، سال چهاردهم، شماره 40، صص 126-81.
ساوه‌درودی، مصطفی، 1396، جزوه درسی «مدیریت بحران»، دانشکده علوم و فنون فارابی.
ساوه‌درودی، مصطفی، 1390، راهبردهای سازمانی و مدیریت بحران، تهران، انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
شاهین، شعله و فخیمی آذر، سیروس (1390)، بررسی روابط بین زیر سیستم مدیریت دانش و مؤلفه‌های هوش سازمانی در سازمان یادگیرنده، فصلنامه فراسوی مدیریت، سال پنجم، شماره 19، صص 234-211.
کارزار جدّی‌وند، رضا، 1396، بررسی رابطه بین مدیریت استعداد و هوش سازمانی در شرکت آب و فاضلاب شهری استان آذربایجان شرقی، کنگره بین‌المللی توانمندسازی جامعه در حوزه مدیریت، اقتصاد، کارآفرینی و مهندسی فرهنگی.
مظلومی، نادر (1385)؛ مدیریت بحران رهیافتی استراتژیک، نشریه تخصصی مطالعات مدیریت (بهبود تحول)، شماره 25، صص 82-65.
کاویانی، حسین؛ فتح آبادی، حمید؛ فرجپور، علی‌رضا (1396)؛ بررسی رابطه هوش سازمانی و تفکر راهبردی در یک یگان اطلاعات نظامی، فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی امنیتی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، سال ششم، شماره 21، 85-108.
کمیسیون تدوین استراتژی امنیت ملی آمریکا (1383)؛ استراتژی امنیت ملی آمریکا در قرن 21، ترجمه جلال دهمشگی و دیگران، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی.
مک‌کارتی، شاون پی (1381)، نقش اطلاعات در مدیریت بحران، ترجمه محمدرضا تاجیک، تهران، نشر گفتمان.
ودادی، احمد (1389)، هوش سازمانی و مدیریت بحران، فصلنامه مدیریت کسب و کار، سال دوم، شماره پنجم 102-85.
Albrecht, Karl. (2010). The power of minds at work:organizational intelligence in actionNew York, American Management Association (Amacom).
Moro S., Cortez P., Rita P. (2015) “Business intelligence in banking: A literatureanalysisfrom 2002 to 2013 using text mining and latent Dirichlet allocation”, Expert Systemswith Applications.
Yolles, Maurice(2006), Understanding the Intelligent Organisation, Liverpool John Moores University, 98 Mount Pleasant, Liverpool, UK.