شناسایی آسیب پذیری تاسیسات پالایش نفت در برابر خطاهای انسان ساخت (مطالعه موردی شرکت پالایش نفت شهید تندگویان تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارعلوم سیاسی دانشکده علوم وفنون فارابی

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی و عضو هیئت علمی دانشکده علوم وفنون فارابی

3 کارشناسی ارشد پدافند غیرعامل گرایش امنیت ملی دانشکده علوم وفنون فارابی

چکیده

صنعت پالایش نفت یکی از پیچیده ترین صنایع موجود در جهان امروز است که با تصفیه نفت خام، محصول های مهم و پایه مورد نیاز بسیاری از صنایع را تولید می کند. از طرفی یکی از تهدیدهایی که به علت های مختلف ازجمله توجه نکردن به نکات، مقررات و دستورالعمل های ایمنی گریبان گیر صنایع نفت بوده است، خطر خطاهای انسانی است. به همین دلیل این مقاله با هدف شناسایی آسیب پذیری تاسیسات پالایش نفت در برابر خطاهای انسان ساخت مطرح گردید. از آنجائی که این پژوهش بر اساس روش توصیفی است، برای آزمون فرضیه های آسیب پذیری رفتاری ناشی از کاهش سطح فرهنگ سازمانی و ایمنی و آسیب پذیری عملکردی ناشی از کاستی در آموزش و نظارت از شیوه های پرسشنامه، مصاحبه و مطالعه کتابخانه ای استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش از متخصص‎ها و خبرگان شامل مدیرها، کارکنان و کارشناس‎های بخش سلامت و ایمنی محیط (HSE) صنعت نفت با ارتباط کاری با حوزه پالایش و آسیب پذیری های مرتبط انتخاب و با توجه به محدود بودن اعضای جامعه آماری، همه جامعه آماری به صورت تمام شمار به عنوان حجم نمونه بررسی شده است. یافته های تحقیق، نشان می‎دهد که شناسایی آسیب پذیری عملکردی ناشی از کاستی در آموزش و نظارت در یکی از تاسیسات پالایش نفت می تواند تاثیر بسیار زیادی در کاهش آسیب های جانی و خسارت های مالی دارد و می توان با ارائه طرح های مناسب با حوادث انسان ساخت در این تاسیسات و پروژه های جدید مقابله نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying the Vulnerabilities of Oil Refining Facilities against Manmade Errors (A Case Study of Martyr Tondgooyan Tehran Oil Refining Company)

نویسندگان [English]

  • mostafa savehdorudi 1
  • ebrahim khalili 2
  • abbas abdoli 3
1 .
2 .
3 .
چکیده [English]

Today, oil refining industry is one of the most complex industries in the world. By refining crude oil major and basic products can be produced which is required by many industries. Obviously managing such a huge industry needs to professional and experienced manpower. On the other hand, one of the threats to oil industry caused by various reasons including lack of attention to the safety rules, regulations and instructions is the risk of human error. Therefore, this study aimed to identify the vulnerabilities of oil refining facilities against manmade errors. Since the study is based on descriptive method, to test the hypotheses of behavioral vulnerability (due to low organizational culture and safety) and functional vulnerability (due to lack of training and supervision) the methods of questionnaires, interviews and library study were used. Statistical population of the study were chosen among experts and professionals including managers, personnel and HSE (Health, Safety, Environment) experts in oil industry associated with the refining field and its vulnerabilities (a total of 67 people). Due to the limited number of the population, this number was taken as sample population. The findings indicate that identifying the functional vulnerability (due to the weakness of training and supervision) in one of the oil refining facilities can have a huge effect on reducing physical and financial losses. Hence, it is possible to deal with manmade accidents in these facilities and new projects by offering appropriate plans.

کلیدواژه‌ها [English]

  • oil refinery manmade errors vulnerability
احمدی، علیرضا. (1384 جلد اول و 1385 جلد دوم). مدیریت ایمنی در صنایع نفت و پتروشیمی، تهران: نگارش.
اسکندری، حمید. (1389). دانستنی‌های پدافند غیرعامل، تهران: بوستان حمید.
آگاروالا، دی سنزو، رابینز. (1386). برنامه‌ریزی نیروی انسانی، ترجمه سید حسین ابطحی: تهران: انتشارات خورشید.
بزاز جزایری، سید احمد. (1379). آموزش کارکنان،انتشارات مرکز آموزش مدیریت دولتی.
ترور، کلتس. (1383). چه اشتباهی رخ داد؟ ترجمه نیلوفرمتیقنی، تهران: شرکت ملی پتروشیمی.
حشمت زاده، محمدباقر. (1379)، ایران و نفت، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
خراسانی، اباصلت. (1386). نیازسنجی آموزشی، تهران: مرکز آموزش و پژوهش‌های صنعتی ایران.
ذوقی، ایرج. (1381). مسائل سیاسی- اقتصادی نفت ایران، تهران: انتشارات پاژنگ.
روشن، محمد و همکاران. (1375). توسعه منابع انسانی، موسسه مطالعات و برنامه‌ریزی آموزشی.
زارعی، حسن. (1374). تبیین فرهنگ سازمانی بر اساس ارزش‌های اسلامی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
ساوه‌درودی، مصطفی. (1390). راهبردهای سازمانی و مدیریت بحران، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
شرکت مهندسی پایش سیستم، (مهر 89-1388). ارزیابی ریسک فاکتورهای مداخله‌گر در حوادث عمده صنعتی.
شیخ نوری، محمدامیر. (1386). تاریخ نفت در ایران و خاورمیانه، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
عباس پور، عباس. (1382). مدیریت منابع انسانی پیشرفته، تهران: انتشارات سمت.
کاظمی، عالیه. (1386). طراحی مدل رتبه‌بندی پالایشگاه‌های نفت کشور بروش تحلیلی پوششی داده‌های فازی، هشتمین کنفرانس سیستم‌های فازی: دانشگاه فردوسی مشهد.
محمدفام، ایرج. (1390). ارزیابی فرهنگ ایمنی و عوامل مؤثر بر آن، مجله ایمنی، شماره 27.
میرسپاسی، ناصر. (1372). مدیریت فرهنگ سازمان، تدبیری راهبردی در جهت توفیق سازمان‌ها، نشریه اقتصادی و مدیریت، دانشگاه آزاد.
نباتی، عزت الله. (1388). مبانی پدافند غیرعامل، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
واحد ایمنی و آتش‌نشانی. (1390). مجموعه قوانین و مقررات ایمنی شرکت ملی نفت ایران، تهران: شرکت ملی نفت ایران.
وزارت نفت. (1383). نفت و توسعه، تهران: اداره کل روابط عمومی وزارت نفت.
American Petroleum Institute, (2005), Security Guidelines for the Petroleum Industry.
Federal Emergency Management Agency(FEMA), (2003), FEMA 426, Risk Management Series, Reference Manual.
Federal Emergency Management Agency(FEMA), (2005), FEMA 452, Risk Management Series, Risk Assessment.
International Standard, (1995), part3, section 9: Risk Analysis of Technological Systems (IEC 300-3-9).
NFPA 1600, (2007), Standard On Disaster/Emergency Management and Business Continuity Programs.
Risk Management Vulnerability Guidelines for use in Standards, (2002), ISO/ IEC Guide 73.
Sokhian, Curtis E, (1997), The Dilphi Method. The Corporate Institute