نقش اطلاع رسانی فضای مجازی در مشارکت سیاسی شهروندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشکده علوم و فنون فارابی

2 کارشناس ارشد مدیریت دفاعی

3 کارشناس ارشد پدافند غیرعامل دانشکده علوم و فنون فارابی

چکیده

امروزه و در روزگار ارتباطات و اطلاعات، گسترش بیش ازحد اینترنت و دسترسی آسان و نامحدود به آن باعث شده است که فضای مجازی به یکی از مهم ترین مجاری اطلاع رسانی در سطح جوامع تبدیل شود. استفاده فراگیر از اینترنت پیامدهای گوناگونی بر هویت فردی و جمعی و همچنین نگرش ها و اعتقادات افراد داشته و فرصت های زیادی را در راستای یادگیری، انتقال باورها و تبدیل ارتباطات عمودی به ارتباطات افقی فراهم آورده است. این دریای بی کران اطلاعات، زندگی انسان ها را در تمامی ابعاد و ازجمله بعد سیاسی تحت تاثیر قرار داده است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سوال است که «اطلاع رسانی فضای مجازی چه نقشی در مشارکت سیاسی شهروندان دارد؟»این پژوهش با روش توصیفی– تحلیلی و از طریق جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای به دنبال یافتن پاسخ پرسش مطرح شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که استفاده از فضای مجازی بر دو مولفه اصلی مشارکت سیاسی یعنی فرهنگ سیاسی و جامعه پذیری سیاسی شهروندان تاثیر قابل توجهی دارد و چنانچه نظام حاکم از این ظرفیت به درستی استفاده کند می تواند از آن در راستای افزایش مشارکت سیاسی فعال شهروندان بهره برداری نماید و در صورت غفلت نظام حاکم و استفاده حریفان از ظرفیت اطلاع رسانی فضای مجازی، می تواند به ابزاری در راستای هدایت دادن شهروندان به مشارکت انفعالی و یا حتی مشارکت اعتراضی بدل شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role Of Cyberspace Information In The Political Participation Of Citizensin

نویسندگان [English]

  • mojtaba dorfeshan 1
  • ahmad safari nejad 2
  • ali asghar shabani 3
چکیده [English]

Today, in the age of communication and information, the spread of the internet and the ease of access to it, makes the cyberspace as one of the most important channels of information exchange at the community level.The widespread use of the Internet had a variety of consequences on individual and group identities, as well as people's attitudes and beliefs, And provides many opportunities for learning, transferring of beliefs and changing the trends of communication from vertical to horizontal.This vast ocean of information, affects the human life in all dimensions, including the political dimension. This study seeks to answer the question that; "What is the role of cyberspace information in the political participation of citizens?" this Descriptive- analytic study,by collecting the data through the library method, tries to answer the research question.The findings suggest that the use of cyberspace has significant impacts on the two main components of political participation of the citizens, namely political culture and political socialization. And if the government system make a proper use of this capacity, it would exploit it in order to increase the active political participation of citizens. And if the government system neglect the opportunity, the opponents could make use of cyberspace information capacity, and consequently use it a tool to motivate citizens to have passive participation or even participate in the protests.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cyberspace Political Participation Political Culture Political Socialization
آیت‌الله خامنه‌ای، سید علی. (22/2/88). بیانات در جمع مردم استان کردستان‏ در میدان آزادی سنندج، برگرفته از نرم افزار حدیث ولایت.
اخترشهر، علی (1386)؛ مؤلفۀ جامعه پذیری سیاسی در حکومت دینی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
اسلوین، جیمز. (1380). اینترنت و جامعه، ترجمۀ عباس گیلوری و علی رادباوه، تهران، نشر کتابدار.
آبرکرامبی، نیکلاس و استفان هیل و برایان اس‌ ترنر. (1377). فرهنگ جامعه‌شناسی، ترجمه حسن پویان، تهران، چاپخش.
بدیع، برتران. (1376). توسعه سیاسی، ترجمه احمد نقیب زاده، تهران، نشر قومس.
بشیریه، حسین. (1384). موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران، گام نو، چاپ پنجم.
بوربورحسین بیگی، مریم. (1383). بررسی رابطه اینترنت و شکاف ارزشها در بین دو نسل، رساله کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
خداوردی، علی. (1384). مشارکت عمومی و همبستگی ملی، تهران، انتشارات عقیدتی سیاسی ناجا.
دوز، رابرت و لیپست، مارتین. (1373). جامعه شناسی سیاسی، ترجمه محمدحسین فرهاد، تهران، انتشارات توس.
راش، مایکل. (1377). جامعه و سیاست، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر سمت.
ساوه‌درودی، مصطفی. (1392). تحولات سیاسی- امنیتی دهه 80 و نظریه اسپرینگنز، تهران، انتشارات دانشکده فارابی.
شهبازی، محبوب. (1380). تقدیر مردم‌سالاری ایرانی، تهران، نشرروزنه.
غفاری، غلامرضا و نیازی، محسن. (1386). جامعه شناسی مشارکت، نشر نزدیک.
هانتینگتون، سامـوئل. (1370). سامان سیـاسی در جـوامع دستخوش دگرگـونی، ترجمه محسن ثلاثی، نشر علم.
همشهری. (1395). سال کوچ به تلگرام. ویژه نامه نوروز 95
امینی، علی‌اکبر. (1389). تأثیر فرهنگ سیاسی بر مشارکت سیاسی زنان، فصلنامه مطالعات سیاسی، سال دوم، شماره 7
بابایی، رسول. (1394). تلگرام به‌مثابه رسانه مردمی. دنیای اقتصاد، شماره 65، ضمیمه شماره 3718
جهانگیری، یحیی. (1390). شبکه های اجتماعی؛ فرصت یا چالش، تهران، فصلنامه ره آورد نور، سال دهم، شماره 37
چابکی، ام‌البنین. (1381). جنسیت و مشارکت سیاسی، فصلنامه علمی – پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهراء (س)، شماره 44 و 45
حسینی، سید حسن و میرزایی، محمد و توکلی، زهره. (1389). بررسی تأثیر خانواده بر جامعه‌پذیری سیاسی، مجله تخصصی جامعه شناسی، سال اول، پیش‌شماره اول
ذوالقدر، حسین. (1392). نقش رسانه مجازی در مشارکت سیاسی شهروندان تهران، فصلنامه مطالعات انتخابات، سال دوم، شماره 3
رضایی، عبدالعلی. (1375). مشارکت اجتماعی، وسیله یا هدف یا ابزار توسعه، فصلنامه اطلاعات سیاسی اقتصادی، شماره 109 و 110
سردارنیا، خلیل‌الله (1388). تأثیر اینترنت بر درگیر شدگی مدنی شهروندان، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، سال 16، شماره 1، تهران، سازمان صداوسیما.
سردارنیا، خلیل‌الله. (1388). اینترنت، جنبش‌های اجتماعی جدید و بسیج اعتراض ها، بررسی نظری و مصداقی چند جنبش اجتماعی، پژوهش‌های ارتباطی، سال شانزدهم، شماره 4
سید امامی، کاووس (1386)، مشارکت سیاسی دانشجویان، ارزیابی برخی از پیش بینی کننده های مشارکت سیاسی، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال دوم، شماره 1
شایگان فرد، فرهاد. (1388). بررسی جامعه شناختی فرهنگ سیاسی احزاب و سازمان های سیاسی توسعه گرای ایران، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 55.
شیری، حامد. (1393). زیست جهان دانشگاهی و نقش آن در شکل گیری فرهنگ سیاسی دموکراتیک، پژوهش نامه علوم سیاسی، سال نهم، شماره چهارم.
عباس‌زاده، مهدی. (1393). نقش اینترنت و شبکه های اجتماعی در انقلاب های خاورمیانه، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال سوم، شماره 11
کرمی، رضا. (1388). مشارکت سیـاسی و تأثیر آن بر امنیت ملی، فصلنامه جامعـه اطلاعاتی، سال اول، شماره سوم.
گرگی، عباس. (1385). اینترنت و هویت، فصلنامه مطالعات ملی، سال هفتم، شماره یک.
گل محمدی، احمد. (1386). درآمدی بر تبیین فرهنگ سیاست، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال دوم، شماره1
ماه‌پیشانیان، مهسا. (1390). شبـکه های اجتماعی و آسیب های سیـاسی و روانـی، نشـریه ره‌آورد نور، شماره 35
محمدی، مجید. (1371). مقدمه ای بر مطالعه فرهنگ سیاسی ایران، تهران، مجله فرهنگ و توسعه، سال اول، شماره سوم
هرسیج، حسین. (1391). رابطه مشارکت سیاسی و احساس امنیت اجتماعی، پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، سال اول، شماره دوم.
امامقلی، مهدی. (1392). فضــای مجـازی در انتخـابات؛ فرصت یا تهـدید، به‌روزآوری شده در 17/3/92 به نقل از وبگاه www.mahdi-emamgholi.blogfa.com/post-182.aspx-
سعیدی، مهدی. (1391). بررسی موانع و راهکارهای افزایش مشارکت سیاسی، برگرفته از وبگاه www.siasi.porsemani.ir، به‌روزرسانی شده در تاریخ 7/11/91
صوفیانی، اعظـم. (1392). به نقل از وبگاه www.rasekhoon.net، به‌روزرسانی شده در تاریخ 21 /2/1392.
فیروزآبادی، سید ابوالحسن. (1394). دبیر شورای عالی فضای مجازی، به نقل از وبگاه www.ict.gov.ir، به‌روزآوری شده در تاریخ 8/12/1394.
گرداب. (1394). به نقل از سایت گرداب به آدرس http://www.gerdab.ir، کد خبر 19437، به‌روزرسانی شده در تاریخ 8/12/1394.
واعظی، محمود. (1394). وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، به نقل از www.farhangnews.ir، به‌روزرسانی شده در تاریخ 9/12/1394.
Weiss, Arthur. "The Evolution of World Wide Web Search Tools", in Proceedings of Online Information. (1998). London. Oxford: Learned Information Europe, 1998, PP. 289-295