تحلیل و ارزیابی مکان یابی فضاهای آموزشی ابتدایی با رویکرد پدافند غیرعامل با استفاده از روش تحلیل شبکه (ANP)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان

2 کارشناس ارشد شهرسازی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری تخصصی معماری دانشکده معماری و شهرسازی

چکیده

اهمیت حفظ و تقویت آمادگی دفاعی در تمامی ابعاد و از جمله در زمینه پدافند غیر عامل کاملا بدیهی است. یکی از راهکارهای اساسی در بحث پدافند غیر عامل، پهنه بندی و مکان یابی مناسب کاربری های شهری است. لذا هدف از پژوهش حاضر شناخت و ارزیابی مکان یابی فضاهای آموزشی ابتدایی با رویکرد پدافند غیر عامل در شهر کرمانشاه می باشد. جامعه مورد مطالعه در این تحقیق، مدارس ابتدایی شهر کرمانشاه است که از منطقه چهار شهرداری کرمانشاه به عنوان جامعه نمونه انتخاب گردید. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی است. جمع آوری اطلاعات در دو مرحله صورت گرفته است؛ در مرحله اول پیشینه و چارچوب نظری تحقیق با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است که منجر به ارائه الگویی تحلیلی شده است. در مرحله بعد نیز بصورت میدانی نمونه های مورد مطالعه با استفاده از شاخص های بدست آمده در مرحله اول مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین برای ارزیابی و اولویت بندی شاخص های ارائه شده در الگوی تحلیلی، از تحلیل شبکه(ان‎ای‎پی) استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که از میان زیر معیارهای بدست آمده در تحقیق، "معماری دفاعی" و "پراکندگی و تمرکز زدایی" بیشترین اهمیت را در دستیابی به امنیت در مکانیابی فضاهای آموزشی دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing and Evaluating Elementary Educational Localization with Passive Defense Approach Using Analytical Network Process (ANP)

نویسندگان [English]

  • abolfazl karbalaei hosseini ghiasvand 1
  • amin khakpour 2
  • paria pour mohammadi 3
چکیده [English]

The importance of preserving and strengthening defense preparedness is obvious in all aspects, especially in the field of passive defense. One of the basic strategies in discussing about passive defense is urban users’ appropriate zoning and localization. Hence, this research aims to identify and evaluate elementary educational localization with passive defense approach in Kermanshah city. The study population includes elementary schools in which schools located at municipal district 4 in Kermanshah were selected as sample. From purpose viewpoint, it is applied, and from method viewpoint, it is descriptive-analytic. Data have been collected in two stages; the first stage relates to background and framework of the study using documents and library studies which has led to representing analytical model. In the second stage, samples under investigation were analyzed using field method and indictors obtained from the first stage. Also, to analyze and prioritize indicators provided in the analytical model, analytical network process (ANP) was applied. The results show that “defensive architecture” and “dispersion and decentralization” are subscales which have the utmost importance in achieving security in educational spaces localization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Passive Defense Optimal Localization Educational Centers Kermanshah
ترابی، کمال (1388)؛ بررسی نقش شبکه‌های ارتباطی در کاهش اثرات ناشی از زلزله، موردمطالعه: منطقه 6 شهرداری تهران با تأکید بر ناحیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد شهرسازی گرایش برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، تهران، دانشگاه علم و صنعت.
پورمحمدی، محمدرضا (1394)؛ برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، نشر سمت، چاپ یازدهم، تهران.
پیر جلیلی، ناصر (1377)؛ ضوابط شهرسازی فضاهای آموزشی، انتشارات سازمان نوسازی و تجهیز مدارس کشور، تهران.
جلالی، غلامرضا و هاشمی فشارکی، سید جواد (1389)؛ پدافند غیرعامل در آیینه قوانین و مقررات، سازمان پدافند غیرعامل.
حسینی، سید احمد؛ مدیری، مهدی و هوشنگ، محمدمهدی (1391)؛ ارزیابی نحوه پراکنش و چگونگی دسترسی شهروندان به خدمات اضطراری در حوادث انسان‌ساخت با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: نواحی 17 گانه شهر تهران)، فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا (برنامه‌ریزی قشم) سال دوم، شماره 3، صص:173-192.
حسینی، بهشید و کاملی، محسن (1395)؛ معیارهای پدافند غیرعامل در طراحی معماری ساختمان‌های جمعی شهری، فصلنامه آرمانشهر، شماره 15، صص: 27-39.
حسینی، سید بهشید (1389)؛ معیارهای پدافند غیرعامل در طراحی معماری ساختمان‌های جمعی شهری، تهران، نشر عابد.
خاکپور، براتعلی؛ شریفی، بایزید؛ معروفی ایوب و خالدی، هژار (1393)؛ ارزیابی مکان گزینی فضاهای آموزشی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (جی‌ای‌اس) (مطالعه موردی: شهر اشنویه)، فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی شهری، سال دوم، شماره پنجم، صص: 11-31.
زارع پور، مهدی؛ جعفری، صدیقه و بنایی، سجاد (1390)؛ امنیت سامانه‌های متحرک، ترجمه: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران.
زیردست، اسفندیار (1389)؛ کاربرد تحلیل شبکه‌ای در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، نشریه هنرهای زیبا، شماره 41، صص:79-90.
زیاری، کرامت الله (1390)؛ برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
ستاره، علی‌اکبر؛ زنگهنه شهرکی، سعیدو حسینی، سید علی (1389)؛ آمایش و مکانی یابی از منظر پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
سعیدی، علی و ایران‌دوست، علیرضا (1390)؛ ملاحظات پدافند غیرعامل در مکان‌یابی مراکز مذهبی (مساجد) با استفاده از روش ای‌اچ‌پی، فصلنامة پدافند غیرعامل، سال دوم، شماره 4، صص: 39-51.
سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور (1385)؛ دستورالعمل 3125/5 تاریخ 27/2/1385.
شهسواری، حامد؛ قربانی، وحید و ربیعی، بهاره (1394)؛ تبیین اصول و ملاحظات دفاع شهری و رویکرد پدافند غیرعامل با تأکید بر سولار نمودن شهرها، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 38، صص: 371.390.
صفر نژاد، اصغر (1388)؛ شاخص‌های مکان‌یابی مراکز آموزشی، فصلنامة پژواک ساولان، شماره اول، صص: 26-38.
صرافی، مظفر (1381)؛ بنیادهای توسعه پایدار کلان شهر تهران، همایش توسعه و ضد توسعه فرهنگی اجتماعی.
علی محمدی، کامبیز (1389)؛ پوشش گیاهی و پدافند غیرعامل، ستاد فرماندهی کل سپاه، معاونت تربیت و آموزش، مرکز تألیف کتب درسی.
فرجی ملائی، امین؛ علیوردیلو، هادی و حسینی امینی، حسن (1394)؛ آمایش دفاعی سرزمین، فصلنامة جغرافیا، سال سیزدهم، شماره 45، صص: 247-274.
کربلایی حسینی غیاثوند، ابوالفضل؛ بهزادپور، محمد و قربانی، رضا (1395)؛ پدافند غیرعامل روکردی نو در شهرهای پایدار، بررسی الزامات طراحی فضاهای آموزشی با رویکرد پدافند غیرعامل در جهت دستیابی به امنیت، نشریة افزونه، شماره 15، صص:26-35.
مبحث بیست یکم مقررات ملی ساختمان (1388)؛ مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، معاونت معماری و شهرسازی.
مختارزاده، صفورا؛ سرگلزایی، شریفه و بیدرام، رسول (1389)؛ ارزابی روشمند آسیب‌پذیری معابر در برابر زلزله. اولین کنفرانس ملی زلزله و آسیب‌پذیری اماکن و شریان‌های حیلتی، تهران، انتشارات بوم سازه.
مخدوم، مجید (1392)؛ شالودة آمایش سرزمین، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
مهندسین مشاور بهین راهبرد آراس (1391)؛ مکان‌یابی بهینه فضاهای آموزشی در شهر مریوان با در نظر گرفتن استانداردها و ترکیب‌های جمعیتی، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس، دفتر تحقیقات و پژوهش.
موحدی نیا، جعفر (1385)؛ مبانی نظری و عملی دفاع غیرعامل، ستاد مشترک سپاه پاسداران.
ولی زاده، رضا (1384)؛ مکان‌یابی مراکز آموزشی با استفاده از جی‌ای‌اس، موردمطالعه: مدارس ابتدایی تبریز، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه تربیت معلم.
Ahadnejad, R.M. (2007). Site selection study for fire extinguisher stations using network analysis and A.H.P. Model, Case study: city of zanjan, Map Asia Journal.
Ancey, C; Gervasoni, C& Meunier, M. (2004). Computing avalaches, Cold Red, Sci, Technol, 39, pp:161-184.
Eckert, N; Parent, E& Richard, D. (2007). Revisiting statistical topographical methods for avalanche predetermination: Bayesian modellin for runout distance predictive distribution, Cold Reg, Sci, Technol, 49, pp: 88-107.
Lacina, B. (2006). Explaining the severity of Civil Wars, Journal of Conflict Resolution, No.50, pp: 276-285.
Pedatzur, R, (2007), The Iranian Nuclear Threat and the Israeli Options, Contemporary Security Policy, Vol28, No.3, pp: 513-541.
Nikoumanesh, M& Nazarkhah, A, (2015), The role of passive defense in reducing the risks of earthquakes, American Journal of Civil Engineering Vol3, issue2, pp:6-9.