شناسایی آسیب ها و تهدیدات پالایشگاه تهران و تاثیر آن بر امنیت زیست محیطی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم و فنون فارابی

2 پژوهشگر علوم سیاسی و دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده علوم و فنون فارابی

چکیده

پالایشگاه های نفت و گاز و صنایع پتروشیمی ازجمله منابعی هستند که در کشورهای پیشرفته جهان حساسیت زیاد و قابل توجهی ازنظر ایمنی و حفظ محیط زیست بر روی آن ها اعمال می شود و برابر استانداردهای زیست محیطی، اجازه تاسیسات و احداث پالایشگاه ها در محدوده مناطق مسکونی شهر و بدون انجام مطالعات و ارزیابی زیست محیطی و تایید آن توسط سازمان حفاظت محیط زیست مجاز نیست. این در حالی است که توسعه شهرها و تراکم جمعیت موجب شده است که فاصله پالایشگاه های موجود (ازجمله پالایشگاه نفت تهران) تا مناطق مسکونی بسیار کم شود. ازاین رو هدف اصلی، شناسایی آسیب ها و تهدیدات پالایشگاه نفت تهران و تاثیر آن بر امنیت زیست محیطی شهر تهران است. سوال اصلی این است که آسیب ها و تهدیدات پالایشگاه نفت تهران چه تاثیری بر امنیت زیست محیطی شهر تهران دارد؟ و فرضیه اصلی این که، بلایای انسان ساخت درونی و خطرات بیرونی در قالب آسیب ها و تهدیدات پالایشگاه نفت تهران بر امنیت زیست محیطی شهر تهران اثرگذار است؟ این پژوهش ازنظر نوع، کاربردی و به روش توصیفی انجام شده است. روش های گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و میدانی بوده است. ابزار اندازه گیری پرسش نامه بوده که روایی آن با تایید استادان و اعتبار آن از روش موسوم به آلفای کرونباخ به دست آمده است. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنانی که دارای سابقه خدمت حداقل ده ساله در وزارت نفت و در اولویت، پالایشگاه در مشاغل مدیریتی و یا نخبگان و صاحب نظران وزارت نفت، به خصوص در حوزه اچ اس ای باشند که تعداد آنان ۱۱۰ نفر برآورد شده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعداد ۸۶ نفر تعیین شده و نمونه گیری به شیوه تصادفی انجام شده است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که مهم ترین آسیب های پالایشگاه نفت تهران که می تواند امنیت زیست محیطی شهر تهران را تحت تاثیر قرار دهد؛ به ترتیب شامل «انتشار گازها و مواد سمی»، «فقدان آموزش لازم در بین کارکنان و بروز خطاهای انسانی» و مهم ترین تهدیدات پالایشگاه نفت تهران به ترتیب شامل موارد «تهاجم زمینی»، «تهدیدات اقتصادی»، «تهاجم هوایی» هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying Damages and Threats caused by Tehran Refinery and Their Impact on Environmental Security

نویسندگان [English]

  • mohammad taghi pourian 1
  • mohammadreza khalili 2
چکیده [English]

Oil and gas refineries and petrochemical industries are resources that high and considerable sensitivity is applied over them in terms of safety and environmental protection in developed countries of the world, and according to environmental standards, establishment and construction of refineries within residential areas of the city without any environmental studies and assessments and with no confirmation of Environmental Protection Agency are not allowed. Urban development and population density have led to this issue that distance between existing refineries (including Tehran oil refinery) and residential areas has been reduced. Hence, the main purpose of this research is to identify damages and threats caused by Tehran oil refinery and their impact on environmental security in Tehran. The research main question: What effects have damages and threats caused by Tehran oil refinery on environmental security in Tehran? The research main hypothesis: Internal manmade disasters and external risks in the form of damages and threats caused by Tehran oil refinery affect environmental security of Tehran. This is an applied research and its method is descriptive. Data were collected using library and field studies. Research tool was questionnaire that its validity and reliability were respectively achieved by experts’ confirmation and Cronbach’s alpha. The study population included all employees with at least 10 years of work experience in the Ministry of Petroleum and managerial positions, elites and experts of Ministry of Petroleum, especially in HSE field that have priority to others, and their number was estimated 110. Sample size was determined 86 using Cochran formula and random sampling. The research results indicate that the most important damages cause by Tehran oil refinery that can affect environmental security of Tehran respectively include “emission of toxic substances and gases” and “ lack of required training among employees and occurring human errors”; and most important threats caused by Tehran oil refinery are respectively as follows: “ground invasion”, “economic threats” and “air strikes

کلیدواژه‌ها [English]

  • Damages Threats Oil Refinery
ابوالحمد، گیتی (1375)؛ مبانی پالایش نفت، چاپ اول، تهران، انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
احمدی، علیرضا (1386)؛ مدیریت ایمنی در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی، چاپ اول، تهران، انتشارات نگارش.
اداره HSE شرکت پالایش و پخش (1392)؛ آموزه‌های HSE، چاپ اول، تهران، انتشارات روابط عمومی.
اداره HSE شرکت پخش (1388)؛ آلاینده‌های زیست‌محیطی و روش‌های کنترل آن‌ها، چاپ اول، تهران، انتشارات روابط عمومی.
اداره پژوهش و توسعه پالایشگاه تهران (1385)؛ اصلاح و احیای خاک‌های آلوده به مواد نفتی با استفاده از روش‌های بیولوژیک، چاپ اول، تهران، انتشارات شرکت پالایش نفت تهران.
اسکندری، حمید (1389)؛ دانستنی‌های پدافند غیرعامل، چاپ سوم، تهران، بوستان حمید
بهشتی، مهدی (1386)؛ محیط‌زیست مفاهیم توسعه پایدار آلودگی‌ها جلوگیری از اتلاف منابع، چاپ اول، شرکت مهندسی مروجان بهره‌وری.
ستاره، علی‌اکبر (1390)؛ مدیریت ریسک در پدافند غیرعامل، تهران، انتشارات دانشگاه مالک اشتر.
صبوری، محمدحسن (1390)؛ اصول و مبانی پدافند غیرعامل، تهران، دانشکده علوم و فنون فارابی.
عمید، حسن (1384)؛ فرهنگ فارسی، جلد اول، چاپ دهم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
قوام، میرعظیم (1375)؛ حمایت کیفری از محیط‌زیست، چاپ اول، انتشارات سازمان حفاظت محیط‌زیست.
کاویانی‌راد، مراد (1390)؛ نسبت ژئوپلیتیکی امنیت زیست‌محیطی و توسعه پایدار، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال چهاردهم، شماره 51.
کریمی، علیرضا (1389)؛ مقاله مطالعه و بررسی پدافند غیرعامل در حوزه تهدیدات سایبری، تهران.
معین، محمد (1387)؛ فرهنگ فارسی معین، چاپ اول، تهران، نشر کتاب آراد.
منوری، مسعود (1380)؛ راهنمای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی پالایشگاه‌ها، تهران، کتاب فرزانه.
موحدی نیا، جعفر (1388)؛ اصول و مبانی پدافند غیرعامل، چاپ سوم، تهران، دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
میسمی، حسین، رجبی، غلام‌رضا (1391)؛ اصول و مبانی پدافند غیرعامل و درآمدی بر کاربری GIS، اصفهان، عمران