نقش اعتمادسازی در امنیت اجتماعی شهر تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه فارابی

2 کارشناس ارشد پدافند غیرعامل دانشکده فارابی

چکیده

امنیت اجتماعی به عنوان یکی از ابعاد امنیت ملی دلالت بر همبستگی اجتماعی دارد. به بیان دیگر امنیت اجتماعی زمانی تحقق می یابد که افراد خود را عضو یک گروه (جامعه) بدانند و به آن پایبند باشند. از سوی دیگر سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از اقسام سرمایه های یک جامعه (در کنار سرمایه اقتصادی و سرمایه انسانی)، تسهیل کننده مدیریت بحران در هنگام حمله دشمن محسوب می گردد که تامین کننده یکی از اهداف پدافند غیرعامل است. این تحقیق در پی بررسی چگونگی تاثیرگذاری اعتمادسازی (به عنوان مهم ترین مولفه سرمایه اجتماعی) در امنیت اجتماعی است. در این تحقیق مبانی نظری امنیت اجتماعی (آموزه های دینی، الگوهای مشترک زبانی، آداب ورسوم اجتماعی، ارزش های مشترک اجتماعی و هنجارهای مشترک اجتماعی) از قرآن مجید، نظریات حضرت امام خامنه ای و نظرات صاحب نظران این حوزه استخراج شده است. هم چنین مبانی نظری اعتمادسازی (بنیادی، بین شخصی، تعمیم یافته و نهادی) بر اساس نظریات گیدنز، زتومکا و اریکسون استخراج گردیده است. در این تحقیق از میان کارشناسان حوزه های منتخب اجتماعی یعنی رسانه ملی، معاونت اجتماعی ناجا، اداره کل امور اجتماعی استانداری تهران و صاحب نظران دانشگاهی تعداد ۷۹ نفر با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه گیری هدفمند غیر نسبتی انتخاب و پرسش نامه محقق ساخته (۷۵ نفر) و نیز مصاحبه (۴ نفر) بر روی آنان اجرا گردید. یافته های تحقیق نشان می دهد انجام اقدامات اعتمادساز در حوزه اجتماعی به تغییر در هویت گروهی (نحوه نگرش به ارزش های مشترک اجتماعی و هنجارهای مشترک اجتماعی) و هویت فردی (آداب ورسوم یا سبک زندگی و آموزه های دینی) می انجامد. هم چنین هر دو بعد هویت (هویت فردی و هویت اجتماعی) بیشتر از همه انواع اعتماد، تحت تاثیر اعتمادسازی تعمیم یافته قرار دارند. هویت فردی پس از اعتماد تعمیم یافته، تحت تاثیر اعتمادسازی بین شخصی قرار دارد. لیکن درمجموع اعتمادسازی تاثیر چندانی بر الگوهای مشترک زبانی ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of confidence in social security in Tehran

نویسندگان [English]

  • mohsen moradian 1
  • masoud aslani 1
  • hamid alipour sobhi 2
چکیده [English]

Social security as one of the dimensions of national security implies social solidarity. Social security, on the other hand, is achieved when individuals identify and adhere to a group (community). On the other hand, social capital, as one of the types of capital of a society (along with economic capital and human capital), facilitates crisis management in the event of an enemy attack that provides one of the passive defense objectives. This study seeks to examine how trust building (as the most important component of social capital) affects social security. In this research, the theoretical foundations of social security (religious doctrines, common linguistic patterns, social customs, common social values ​​and common social norms) are extracted from the Holy Quran, Imam Khamenei's views, and the views of experts in this field. Theoretical foundations of trust building (fundamental, interpersonal, generalized, and institutional) have also been derived from the theories of Giddens, Zetomka, and Ericsson. In this study, 79 experts were selected from experts in selected areas of social media, namely national media, social deputy of NAJA, Tehran General Administration of Social Affairs and academic experts using Cochran formula and a researcher-made questionnaire (75). An interview (4) was also conducted on them. Research findings suggest that trust-building measures in the social domain lead to changes in group identity (attitudes toward shared social values ​​and shared social norms) and individual identity (rituals or lifestyles and religious teachings). Also, both dimensions of identity (personal identity and social identity) are more affected by generalized trust than most types of trust. Individual identity after generalized trust is affected by interpersonal trust. But overall confidence building has little effect on common language patterns

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social security generalized trust interpersonal trust institutional trust institutional trust personal identity social identity
قرآن کریم.
امام خامنه‌ای (مدظله) (1369)؛ مجموعه بیانات (سخنرانی در نماز جمعه- 10/01/1369) ‌دسترسی در www.khamenei.ir.
امام خامنه‌ای (مدظله) (1391)؛ مجموعه بیانات (سخنرانی در جمع جوانان و نخبگان خراسان شمالی- بجنورد 23/07/1391) ‌دسترسی در www.khamenei.ir.
امام خامنه‌ای (مدظله)، (1387)؛ مجموعه بیانات (سخنرانی در جمع مردم شیراز 11/02/1387) ‌دسترسی در www.khamenei.ir.
امام خامنه‌ای (مدظله) (1384)؛ مجموعه بیانات (سخنرانی در جمع دانشجویان استان کرمان 19/02/84) ‌دسترسی در www.khamenei.ir.
آزاد ارمکی، تقی و کمالی، افسانه (1383)؛ اعتماد، اجتماع و جنسیت، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره 5 شماره 18.
آزادارمکی، تقی (1393)؛ جامعه‌شناسی فرهنگ، چاپ دوم، تهران، نشر علم
ابوالحسنی، رحیم، (1388)؛ تعیین و سنجش مؤلفه‌های هویت ایرانی، تهران، نشر پژوهشکده تحقیقات راهبردی‌.
ابراهیمی، قربانعلی و بابازاده، علی (1389)؛ بررسی تأثیر رسانه‌های جمعی بر اعتماد اجتماعی (مطالعه موردی افراد بالای 20 سال در شهر بابل)، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال ششم، شماره 21.
احمدی مقدم، اسماعیل (1389)؛ امنیت اجتماعی و هویت، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 23.
افتخاری، اصغر (1392)؛ امنیت اجتماعی شده رویکرد اسلامی، تهران، نشر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
افتخاری، اصغر (آبان 1389)؛ سرمایه اجتماعی و امنیت ملی، مندرج در: سرمایه اجتماعی و وضعیت آن در ایران، جاوید، محمدجواد و ایزدی جیران، اصغر، تهران، نشر پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
بخشایش، علیرضا و رضایی مقدم، مریم (1390)؛ رابطه دین‌داری و خودشناسی با شکل‌گیری هویت، ماهنامه معرفت، سال بیستم، شماره 163.
برجعلی، زهرا و خسروی، زهره و پورشهریاری، مه سیما (1392)؛ نقش جهت‌گیری مذهبی در ساخت هویت فردی، مجله روانشناسی و دین، سال ششم، شماره سوم.
بوزان، باری (1390)؛ مردم، دولت‌ها و هراس، چاپ سوم، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
تامپسون، کنت (1392)؛ نقل‌قول‌های کلیدی در جامعه‌شناسی، ترجمه نیره توکلی، تهران، نشر ثالث.
جان‌بزرگی، مسعود (1386)؛ جهت‌گیری مذهبی و سلامت روان، مجله پژوهشی دانشکده پزشکی دانشگاه شهید بهشتی، دوره 31، شماره 4.
جهان‌بین، فرزاد و امامی، اعظم (1393)؛ سرمایه اجتماعی حلقه ارتباطی قدرت نرم، امنیت نرم و تهدید نرم، دو فصلنامه مطالعات قدرت نرم، سال چهارم، شماره 11.
حاج قاسم، فائزه (1390)؛ عوامل اجتماعی مؤثر بر وضعیت اعتماد اجتماعی در سطح شهر تهران (مقایسه دو محله دارآباد و فرمانیه)، تهران، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
حسنوند، اسماعیل (1389)؛ بررسی ارتباط اعتماد اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در سطوح روستا، شهر و داده‌های جهانی (پیمایش شهرستان سلسله و تحلیل ثانویه پیمایش ارزش‌های جهانی)، تهران، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
ذاکری هامانه، راضیه و افشانی، علیرضا و عسکری ندوشن، عباس (1391)؛ بررسی رابطه میزان سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی (شهر یزد)، نامه انجمن جامعه‌شناسی ایران، سال 13، شماره 3 جدید.
رضوی زاده، نورالدین (1386)؛ تأثیر مصرف رسانه‌ها بر سبک زندگی ساکنان تهران، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات.
زارعی، ایوب (1387)؛ اعتماد و نهادهای مدنی به‌مثابه کارگزاران سرمایه اجتماعی، مندرج در پژوهش‌نامه اعتماد، صالحی امیری، رضا، تهران، پژوهشکده تحقیقات راهبردی‌ مجمع تشخیص مصلحت نظام.
زتومکا، پیوتر، (1390)؛ اعتماد: نظریه جامعه‌شناختی، چاپ سوم، ترجمه غلامرضا غفاری، تهران، نشر شیرازه.
زورق، محمدحسن (1391)؛ ارتباطات و آگاهی، تهران، نشر سروش.
زین‌آبادی، مرتضی (1387)؛ بررسی وضعیت اعتماد در جامعه ایران و راه‌های بازسازی آن، مندرج در پژوهش‌نامه اعتماد (ص 33 تا 65)، صالحی امیری، رضا، تهران، پژوهشکده تحقیقات راهبردی‌ مجمع تشخیص مصلحت نظام.
سمیعی، زهره (1387)؛ اعتماد اجتماعی و خانواده، مندرج در پژوهش‌نامه اعتماد، صالحی امیری، رضا، تهران، پژوهشکده تحقیقات راهبردی‌ مجمع تشخیص مصلحت نظام
شارع پور، محمود و رزاقی، نادر و غلام‌زاده، خلیل (پاییز 1389)؛ بررسی رابطة انواع اعتماد با اعتماد اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه مازندران، مجله انجمن جامعه‌شناسی ایران، دورة چهارم، شماره 3(11 پیاپی).
صارمی، نوذر امین (1380)؛ انحرافات اجتماعی و خرده‌فرهنگ‌های معارض، تهران، انتشارات دانشگاه علوم انتظامی.
عباسی قادی، مجتبی و خلیلی کاشانی، مرتضی (1392)؛ تأثیر اینترنت بر هویت ملی، تهران، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
-غفورزاده ورنو، عزت‌الله (1390)؛ تهدیدات اجتماعی و امنیت ملی، تهران، نشر دانشگاه عالی دفاع ملی.
فیروزآبادی، سید احمد (آبان 1389)؛ سنجش سرمایه اجتماعی در سطوح سه‌گانه با تأکید برخی پژوهش‌ها در ایران، مندرج در: سرمایه اجتماعی و وضعیت آن در ایران، جاوید، محمدجواد و ایزدی جیران، اصغر، تهران، پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
کراوس، کیت و ویلیامز، مایکل (1391)؛ فراخ ساختن دستور کار مطالعات امنیتی: سیاست‌ها و روش‌ها، مندرج در: جامعه امنیت هویت (ترجمان جامعه و امنیت)، روچیلد، اما و دیگران، ترجمه علیرضا طیب، جلد اول، چاپ اول، تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
کلمن، جیمز (1377)؛ بنیادهای نظریه اجتماعی، چاپ اول، ترجمة منوچهر صبوری، تهران، نشر نی.
کوئن، بروس (1391)؛ مبانی جامعه‌شناسی، چاپ بیست و پنجم، ترجمه غلام عباس توسلی و رضا فاضل، تهران، انتشارات سمت.
گلباغ اسدی، شیرین (1387)؛ سرمایه اجتماعی و رضایت شغلی (مطالعه موردی دانشگاه کردستان)، سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده مدیریت.
گلابی، فاطمه (1389)؛ مطالعه اعتماد اجتماعی در تبریز با رویکرد نسلی، تهران، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
گیدنز، آنتونی (1387)؛ چکیده آثار آنتونی گیدنز، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، نشر ققنوس.
گیدنز، آنتونی (1392)؛ پیامدهای مدرنیته، چاپ هفتم، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، نشر مرکز.
گیدنز، آنتونی (1393)؛ تجدد و تشخص، چاپ نهم، ترجمه ناصر موفقیان، تهران، نشر نی.
مرادیان، محسن (1388)؛ تهدید و امنیت، تهران، نشر مرکز آموزشی و پژوهشی شهید صیاد شیرازی.
مرادیان، محسن (1390)؛ مبانی نظری امنیت، تهران، نشر دانشکده علوم و فنون فارابی
مستوفی، اکرم (1389)؛ بررسی رابطه هویت اجتماعی زنان و احساس امنیت آنان (بررسی موردی زنان شهر تهران)، تهران، دانشگاه پیام نور (گروه جامعه‌شناسی).
معین، محمد (1382)؛ فرهنگ فارسی معین، جلد اول، ویرایش محمود نامنی، تهران، نشر سی گل.
معیدفر، سعید و جهانگیری، پرویز (1388)؛ اعتماد اجتماعی تعمیم‌یافته و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن-مطالعه موردی شهر ارومیه، دو فصلنامه پژوهشی جامعه‌شناسی تاریخی، سال اول، شماره اول.
موحد، مجید و مظفری، روح‌الله و علیزاده، سمانه (1391)؛ مطالعة رابطة سرمایه اجتماعی با اعتماد نهادی، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، سال اول، شماره 3.
معین، محمد (1382)؛ فرهنگ فارسی معین، جلد 4، ویرایش محمود نامنی، تهران، نشر سی گل.
نجفی، محمود و دیگران (1385)؛ بررسی رابطه کارایی خانواده و دین‌داری با بحران هویت، دوماهنامه علمی-پژوهشی دانشور رفتار،‌ سال 13، شماره 16.
نصری، قدیر (1385)؛ فهم کانستراکتیویستی امر سیاسی، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال نهم، شماره 4.
همیلتون، ملکم (1392)؛ جامعه‌شناسی دین، چاپ چهارم، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، نشر ثالث.
ویکی‌پدیا (فارسی)
http://bornamodares.blogfa.com