هیدروپلیتیک حوزه آبریز اروندرود و اثرات آن بر امنیت غذایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

آب و امنیت غذا یکی از مسائل حیاتی برای کشورهاست که می­کوشند استقلال غذایی داشته باشند. در حال حاضر ایران یکی از واردکنندگان بزرگ محصولات استراتژیک (گندم، برنج، ذرت، شکر) است که در دهه اخیر  به علت خشکسالی های متعدد این مورد تشدید شده است و زمینه ساز معضلات زیست محیطی، اقتصادی و امنیتی (قومیت گرایی، تجزیه طلبی) شده است.  در غرب ایران حوزه آبریز اروند (از زاب کوچک تا کارون) دارای مازاد آب است بنابراین برای تأمین آب، آمایش سرزمین و امنیت غذایی کشور میتوانیم با مدیریت مناسب هیدروپلیتیک حوزه آبریز اروندرود (شط العرب) ضمن تقویت آمایش سرزمینی و آبیاری زمین­های حاصلخیز غرب کشور زمینه رسیدن به امنیت غذایی کشور فراهم شود. این پژوهش با شیوه توصیفی تحلیلی و روش گردآوری کتابخانه­ای انجام شده و در آن هیدروپلیتیک حوزه آبریز اروندرود و اثرات آن بر امنیت غذایی ایران مورد بررسی قرار داده است یافته­های پژوهش، پاسخ به سوالات و آزمون فرضیه این نتایج را در پی دارد در صورت مدیریت صحیح هیدروپلیتیک حوزه آبریز اروندرود (شط العرب) میتواند امنیت غذایی کشورمان را فراهم کند؛ که در این راستا در پایان پیشنهاداتی ارائه میشود.

کلیدواژه‌ها


اخباری، محمد (1380)؛ بررسی هیدروپلیتیکی حوضه‌های غرب کشور، رساله دکتری. دانشگاه تربیت مدرس
اردکانیان، رضا (1384)؛ مشغله‌ای برای دو دهه. ویژه‌نامه مدیریت منابع آب. روزنامه ایران. دوشنبه.17.5.
بای، یارمحمد (1384)؛ هیدروپلیتیک رودخانه‌های مرزی. تهران: انتشارات موسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر
جعفری ولدانی، اصغر (1366)؛ اهمیت استراتژیک اروندرود و پیشینه تاریخی آن. ماهنامه اطلاعات. سیاسی. اقتصادی سال اول شماره 10.
حافظ نیا، محمدرضا (1385)؛ اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک. تهران: انتشارات امیرکبیر.
حافظ نیا، محمدرضا و نیک‌بخت. مهدی (1381)؛ آب و تنش‌های سیاسی. مطالعه موردی گناباد. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. سال هفدهم. شماره 66،65
حسینی، سید محمد (1393)؛ واکاوی و نبین نقش غذا در رقابت‌های ژئوپلیتیکی با تأکید بر ژئوپلیتیک غذا. فصلنامه انجمن ژئوپلیتیک. سال دهم. شماره اول شماره بهار.
درایسدل، آلاسدایر. اچ بلیک. جرالد (1374)؛ جغرافیایی سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا، ترجمه دره میرحیدر. تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه.
. دهخدا، علی‌اکبر (1348)؛ لغت‌نامه. تهران: انتشارات علمی. جلد سوم.
ربیعی، صاحب (2003) جنگ آب بین عراق و ایران. انتشارات دانشگاه چمران.
رامشت، محمدحسین (1372)؛ مکانیسم سرعت و جهت اروند در ارتباط با پدیده جز رو مد. فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی. شماره 33
رامشت، محمدحسین (1376)؛ سه سویگی در اروند. مجله زبان و ادبیات دانشکده علوم انسانی. دانشگاه اصفهان: شماره 9. بهار.
رحیمی پور، مهدی (1390)؛ تأثیر هیدروپلیتیک اروند بر مناسبات آینده ایران و عراق. (کارشناسی ارشد). دانشگاه امام حسین.
رضایی، محمدتقی (1384)؛ چالش‌ها و راهکارهای حقوقی نظام بهره‌برداری از آب‌های مشترک با نگاهی به رژیم حقوقی آب‌های مرزی ایران. مجموعه همایش‌های منطقه‌ای.دومین همایش تبادل تجربه‌های پژوهشی. فنی و مهندسی.
روسو، شارن (1347)؛ حقوق بین‌الملل عمومی. ترجمه. محمدعلی حکمت. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
روحانی، حسن (1389)؛ امنیت ملی و نظام اقتصادی ایران. انتشارات: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام
سعید زاده، محمدرضا (1389)؛ هیدروپلیتیک رودهای زاب کوچک و سیروان. کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات تهران.
عبداللطیف الربیعی، ایمن (2008). مورفولوژی هورهای جنوب عراق. انتشارات دانشگاه شهید چمران.
عبدی، عطاالله و مختاری. حسین (1384)؛ نگاهی به فرصت‌ها و تهدیدات هیدروپلیتیک ایران. تهران: مجموعه مقالات دومین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران.
عسگری، محمود (1381)؛ نسبت نوین منابع آبی به امنیت ملی. تهران: فصلنامه ای مطالعات راهبردی، شماره 16.
کاویانی، مراد (1384)؛ مناسبات هیدروپلیتیک ایران و افغانستان. فصلنامه مطالعات راهبردی. سال هشتم.
کمپ، جفری وهارکاوی. رابرت (1381)؛ جغرافیای استراتژیک خاورمیانه. جلد دوم منازعات و یافته‌ها. ترجمه سید مهدی حسینی متین. چاپ اول. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
مجتهد زاده، پیروز (1381)؛ جغرافیایی سیاسی و سیاست جغرافیایی. تهران: انتشارات سمت.
مختاری، حسین. قادری، مصطفی (1387)؛ هیدروپلیتیک خاورمیانه در افق سال 2025 میلادی. مطالعه موردی: حوضه‌های دجله و فرات. رود اردن و رود نیل. تهران: فصلنامه ژئوپلیتیک. سال چهارم، شماره اول.
میرزایی، محمدعلی (1388)؛ چالش‌های هیدروپلیتیک ایران و عراق، با تأکید بر اروندرود. ماهنامه اطلاعات سیاسی اقتصادی. سال بیست و سوم، شماره 12_11(پیاپی 264_263).
میرزایی پورو دیگران، طاهره. محمدی، حمیدرضا، حسین پور، رضا (1383)؛ تبین مجموعه هیدروپلیتیک امنیتی حوضه دجله و فرات. بی‌تا
نامی، محمدحسن. محمدپور، علی (1387)؛ جغرافیای کشور عراق با تأکید بر مسائل ژئوپلیتیک. تهران: انتشارات سازمان جغرافیای ن. م. س.
نامی، محمدحسن (1389)؛ بررسی هیدروپلیتیکی حوضه‌های غرب کشور. تهران: انتشارات سازمان جغرافیای نیروهای مسلح.
Dolatyar, M,Hydropolitics: Challenging the Water-War Thesis. Conflict, Security & Development, Volume 2, Issue 2 August 2002.