تاثیر معیارهای ژئومورفولوژی بر مکان گزینی شهرها با رویکرد امنیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و اکوتوریسم دانشکده منابع طبیعی دانشگاه کاشانی

2 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه بزرگمهر قائنات

3 مربی پایه هفتم دانشگاه علوم و فنون فارابی

چکیده

شهرها به عنوان مهم ترین مراکز ثقل جمعیتی بوده و دارای تاسیسات زیر بنایی فراوان می باشند که در موقع بروز مخاطرات (نظامی) غالبا به عنوان مهم ترین اهداف نظامی همواره مورد تهدید قرار می گیرند، لذا مکان گزینی مناسب با رویکرد امنیتی می تواند در موقع حملات نظامی باعث تقلیل چشمگیر خسارات و تلفات گردد، درواقع مکان گزینی شهری یکی از اصول مهم پدافند غیرعامل است که باید در شناسایی محل استقرار مراکز جمعیتی و تاسیسات زیربنایی مورد توجه جدی قرار گیرد. منطقه شمال شرق به علت هم جواری با دو کشور افغانستان و ترکمنستان وجود مراکز جمعیتی مهم از جمله دومین کلان شهر کشور در این منطقه از اهمیت خاصی برخوردار است. بنابراین در این پژوهش به دنبال یافتن مکان مناسب برای شهرها با رویکرد امنیت محور در منطقه شمال شرق کشور با توجه به این ظرفیت های جغرافیای طبیعی هستیم. نوع پژوهش حاضر کاربردی و روش بررسی آن توصیفی- تحلیلی است. هم چنین داده های فضایی موردنیاز این تحقیق از تصاویر ماهواره لندست ۵ و نقشه های رقومی شده، تصاویر Google Earth و مطالعات میدانی استخراج شده است که در طی این پروسه از نرم افزارهای Idrisi،Google Earth و GIS به تحلیل این تصاویر پرداخته شده است، نتایج حاصل از فرآیند تحلیل نقشه نشان دهنده این مطلب است که با توجه به نقش عوامل طبیعی شامل؛ هفت عامل طبیعی شامل: گسل و لرزه خیزی، جنس زمین، شبکه آب های جاری، اقلیم، شیب، جهت شیب، بلندی و ارتفاع، عامل ژئومورفولوژیکی در دفاع غیرعامل مناطق شمال و شمال غرب دارای بیش ترین وزن می باشند و مناطق جنوب، جنوب شرق و شرق مناطقی مناسبی برای مکان گزینی شهرها نمی باشند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effect of geomorphological factors on location of cities with a security approach ( The Case of Northeast of Iran)

نویسندگان [English]

  • younes gholami 1
  • mehdi modoudi arkhondi 2
  • mehdi mahdavi zadeh 3
چکیده [English]

Cities are the most important population centers and have many infrastructures which are often threatened as the most important military targets in the time of military threats. Consequently choosing a location with an appropriate security consideration can make a significant reduction in Damage and casualties in the time of military strikes. In fact, locating cities is one of the main principles of passive defense, which should be considered seriously in identifying the location of demographic centers and infrastructures. Northeastern region Due to its neighboring with Afghanistan and Turkmenistan, and also the existence of important population centers, including the second largest metropolitan area of the country, is of great importance. Therefore, in this study, considering the security approach and geographic capacities, efforts were made to find a suitable location for cities in the northeast of the country . This is an applied study in which a descriptive-analytic method was used. the data from this research has been extracted from Landsat 5 satellite imagery, digital maps, Google Earth images and field studies.During this process, the Idrisi, Google Earth and GIS software were employed to analyze these images. The results of these analysis process show that due to the role of seven natural factors, including: gas turbulence, soil type , Water supply network, climate, slope, orientation, elevation and height, and geomorphologic factor, are among the most important factors in the passive defense of the north and northwest regions of Iran, and the south, south-east and east regions are not suitable areas for locating cities

کلیدواژه‌ها [English]

  • location security approach Northeast geomorphologic factor

مراجع

آقابابائی (1388)؛ تحلیل فضایی ایستگاه‌ها و خدمات آتش‌نشانی شهر خمینی شهر ( با استفاده از GIS)، دانشگاه اصفهان، اصفهان.
الیاس زاده مقدم، س ن . ضابطیان، الف .(1391) ؛ بررسی شاخص‌های شهرهای جدید در فرآیند آمایش سرزمین با رویکرد پدافند غیر عامل، دانشگاه دفاع ملی، تهران، جلد دوم
تقوی مقدم، الف و پورهاشمی، س (1392)؛ نقش ژئومورفولوژی در پدافند غیر عامل سواحل کشور نمونه موردی(سواحل بندی بوشهر تا بندر کنگان)، مجموعه مقالات ششمین کنگره انجمن ژئوپلتیک ایران (پدافند غیر عامل)، مشهد مقدس
جدی، ص و دیگران(1392)؛ اهمیت و ضرورت پدافند غیرعامل و تحلیل کاربرد آن در شهرها، مجموعه مقالات ششمین کنگره انجمن ژئوپلتیک ایران (پدافند غیر عامل)، مشهد مقدس
جبل عاملی، محمد سعید. (1388)؛ «ارائه مدل ترکیبی مکانیابی تسهیلات حساس»، نشریه صنایع و مدیریت تولید.
حسینی ،الف. پریزادی،ط. (1389)؛ مفاهیم بنیادی در دفاع غیرعامل با تأکید بر شهر ناحیه ، تهران، انتشارات موسسه اندیشه کهن پرداز، چاپ اول.
حنفی، ع (1392)؛ بررسی نقش عوامل جغرافیایی در مکان یابی مراکز حیاتی حساس و مهم از منظر پدافند غیرعامل(مطالعه موردی: مناطق مرزی ایران و افغانستان)،مجموعه مقالات ششمین کنگره انجمن ژئوپلتیک ایران (پدافند غیر عامل)، مشهد مقدس
دهخدا، على‏اکبر، (1372‌)؛ لغت‌نامه، انتشارات دانشگاه تهران.
ترابى، محمد (1379)؛ ساختار نظام بین‏المللى و امنیت ملى با تأکید برجهان سوم، فصلنامه علوم سیاسى، شماره9.
رضایی، م. ( 1390)؛کاربرد مدل‌های مکان‌مند و تحلیل شبکه در مدیریت بحران شهری بااستفاده از GIS، (مورد مطالعه: منطقه 3 شهر اصفهان)، (پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه اصفهان، اصفهان.
زبردست، الف.(1390)؛ کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در برنامه ریزی شهری و منطقه ای، نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا، شماره 32.
شایان، س. فیضی، کشاورزی، ح.(1388)؛ مطالعة شرایط اقلیمی جزیرة کیش به منظور توسعة توریسم با استفاده از شاخصTCI،مقالات برگزیدة پنجمین همایش ملی خلیج همیشه فارس.
عبادی، ع. (1385)؛ کاربرد GIS در مکان‌یابی پارکینگ‌های عمومی طبقاتی به روش OWA[ منطقه یک تهران]،( پایان نامه کارشناسی ارشد سنجش از دور)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
فخری،س. (1392)؛ تأثیر ژئومورفولوژی زاگرس جنوبی بر پدافند غیرعامل در منطقه شمال تنگه هرمز [با تأکید بر مکان‌یابی مراکز ثقل جمعیت] ( رساله دکتری) ، دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران ،
قرارا گاه پدافند غیر عامل .(1383)؛پدافند غیر عامل،شماره یک
کامران،حسن،امینی، حسن.(1391)؛«کارید پدافند غیرعامل در ژئوپلیتیک و برنامه‌ریزی شهری»فصلنامه جغرافیا، شماره 15
مقیمی ، الف. بهرام آبادی،ب. داودی، الف.(1389)؛ بررسی تاثیر شاخص‌های ژئومورفولوژیکی نواحی خشک و بیابانی بر تحرکات و فعالیت‌های نیروهای نظامی [مطالعه موردی: دشت مسیله قم] فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک ، سال دوم، شماره 8
مقیمی، الف . یمانی، م . جعفر بیگلو، م. مرادیان&فخری، س .(1391) ؛تأثیر ژئومورفولوژی زاگرس جنوبی بر پدافند غیر عامل در منطقه شمال تنگه هرمز[با تأکید و مکانیابی مراکز ثقل جمعیتی]، پژوهش‌های دانشگاه تهران
مقیمی،الف. بهرام آبادی، ب. داودی، الف(1389)؛بررسی تاثیر شاخص‌های ژئومورفولوژیکی نواحی خشک و بیابانی بر تحرکات و فعالیت‌های نیروهای نظامی [مطالعه موردی: دشت مسیله قم]،( پایانامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه تهران
مرادیان، محسن (1394)؛مبانی نظری امنیت ملی تهران، انتشارات دانشکده فارابی
میر عرب، مهرداد (1379)؛ نیم‌نگاهی به مفهوم امنیت، فصلنامه علوم سیاسى، شماره 9.
موحدی‌نیا، ج .(1386)؛ اصول و مبانی پدافندغیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران.
نصیری،م، ر. (1388) ؛ ارائه مدل مکان یابی مراکز حساس و حیاتی با توجه به اصول پدافند غیر عامل، (کارشناسی ارشد در رشته مهندسی صنایع) ، گرایش سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه علم و صنعت دانشکده صنایع
نگارش، ح. (1382)؛ زلزله،شهرهاوگسل‌ها، مجله پژوهش‌های جغرافیایی دانشگاه تهران، شماره 52.
نگارش، ح. (1382)؛کاربرد ژئومورفولوژی در مکان‌گزینی شهرها و پیامدهای آن، مجله جغرافیا و توسعه دانشگاه سیستان و بلوچستان، شماره1
kashani, R, A [1989]: new method for site suitability analysis: the analytic hierarchy process. Environmental management.
George, A.cristy [2009]Swiss Federal Department of Justice and police of civil defense,'Technical Divetves of the Constriction of Private air raid Shelters and the 1971Conception of the Swiss Civil defiance" U.S.A Edited .
Gilewitch ,Daniel A. [2003] Military Geography: The Interaction of Desert Geomorphology and Military Operations, ARIZONA STATE UNIV TEMPE
Matzarakis, A [2007] ASSESSMENT METHOD FOR CLIMATE AND TOURISM BASED ON DAILYDATA, Meteorological Institute, University of Freiburg.
Nagai, E, W.T.E. W.C [2005]: Chan, evolution of knowledge management tools using AHP, export systems with application.
پدافند غیرعامل و امنیت
دوره 6، شماره 20
مهر 1396
صفحه 47-76

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار