راهکارهای ارتقای امنیت فرهنگی در پرتو قرآن کریم با تأکید بر اندیشه‌های مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه علوم و معارف قرآنی

چکیده

هویت یک کشور نشئت‌گرفته از فرهنگ آن بوده و امنیت فرهنگی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های امنیت ملی می‌تواند الگوی کارآمد برای سوگیری‌های سیاسی و راهبردی را ارائه کند که بر اساس سوابق موجود بیشترین هجمه دشمنان اغلب در این زمینه صورت می‌گیرد. از دیدگاه مقام معظم رهبری الگو قراردادن قرآن کریم در همه امور تضمین‌کننده ارتقای امنیت فرهنگی جامعه بوده که با بررسی دقیق و علمی می‌توان راهکارهای اجرای به‌منظور ارتقاء سطح امنیت فرهنگی جامعه را استخراج کرد. هدف اصلی این تحقیق «تبیین راهکارهای ارتقای امنیت فرهنگی در پرتو قرآن کریم با تأکید بر اندیشه‌های مقام معظم رهبری» است. به همین منظور با بررسی تکمیلی بیانات معظم له در حوزه قرآنی از سال 1368 تاکنون تعداد 10 مفهوم اصلی، 42 کد محوری و 740 کد اولیه استخراج گردید. این تحقیق با روش کیفی بر اساس تحلیل محتوا با کدگذاری از طریق نرم‌افزار مکس‌کیودا[1] و تحلیل بیانات مقام معظم رهبری صورت گرفته و از نوع کاربردی است. جامعه آماری تحقیق 120‌ نفر از استادان دانشگاه و حوزه بوده که در انتخاب آن‌ها با روش هدفمند سعی گردیده مرتبطان واقعی انتخاب شوند. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس[2] و مکس‌کیودا بهره‌برداری شده است. بر مبنای یافته‌های تحقیق عواملی از قبیل سبک زندگی قرآنی، تسلط به علوم و فنون تلاوت، آموزه‌های اعتقادی، توجه به معنویت قرآن، استمرار تلاوت قرآن، تلاوت با توجه به معانی، آموزش عمومی، آموزه‌های عبادی و موسیقی قرآنی از اهمیت بیشتری برای ارتقاء سطح امنیت فرهنگی جامعه در پرتو قرآن کریم برخوردار هستند.
 
[1] Maxqda
[2] Spss

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Techniques for fostering cultural security in the Holy Quran, with a focus on the Supreme Leader's ideas

نویسندگان [English]

  • Somia Kerdari
  • Reza Saadat Nia
چکیده [English]

A country's culture shapes its identity, and cultural security, a critical element of national security, can effectively counteract political and strategic biases, which, based on current data, are the most common enemy attacks in this domain. According to the Supreme Leader, following the example of the Holy Quran in all areas ensures an improvement in the cultural security of society, and with careful and scientific study, implementation solutions to raise this level can be extracted. This research aims to "explain the ways to improve cultural security in the light of the Holy Quran with an emphasis on the thoughts of the Supreme Leader." To achieve this goal, the study extracted 10 main concepts, 42 core codes, and 740 primary codes from the supplementary examination of His Holiness' statements in the Quranic domain from 1368 to the present. This research conducted to use a qualitative method that involved content analysis, coding using MaxQuda software, and an applied analysis of the Supreme Leader's statements. The research's statistical population consists of 120 university and field professors. It used SPSS and MaxQuda software to analyze the data. Based on the research findings, the most important factors for improving the level of cultural security in society in light of the Holy Quran include: the Quranic lifestyle, mastery of the sciences and techniques of Quran recitation, religious teachings, attention to the spirituality of the Quran, continuous recitation of the Quran, recitation with attention to meanings, general education, devotional teachings, and Quranic music.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • security
  • culture
  • thoughts of the Supreme Leader
  • منابع

    • قرآن کریم
    • ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414 ق)، لسان‌العرب، محقق، مصحح، میردامادی، جمال‌الدین، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، دار صادر، چاپ سوم.
    • ابو زهره، محمد، (2008 م)، المعجزة الکبری، قاهره: دار الفکر العربی، بی‌تا.
    • امامی، عبدالنبی، (1390)، فرهنگ قرآن-اخلاق حمیده، قم، مطبوعات، چاپ دوم
    • امین، نصرت بیگم، (1362 ق)، تفسیر مخزن‌العرفان در علوم قرآن، بی‌نا.
    • تفتازانی، مسعود بن عمر، (1388)، شرح مختصر، بی‌جا: اسماعیلیان.
    • تمیمی آمدی، عبدالواحد (۱۳۷۸)، غررالحکم و دررالحکم، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی، چاپ دوم تهران دفتر نشر فرهنگ اسلامی
    • تهرانی، میرزا مهدی، (1374)، مبانی موسیقی قرائت قرآن، تهران: زلال.
    • جهان بزرگی، احمد، (1398)، امنیت در نظام سیاسی اسلام اصول و مؤلفه‌ها، تهران سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
    • جوادی آملی، عبدالله، (1389)، انتظار بشر از دین، قم، اسراء.
    • حر عاملی، محمد بن حسن، (1412 ق)، هدایه الأمه إلی أحکام الأئمه علیهم‌السلام، مشهد، آستانة الرضویة المقدسة، مجمع البحوث الإسلامیة.
    • خالقی، روح‌الله، (1373)، نظری به موسیقی، صفی علیشاه، تهران.
    • خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمان، (1362)، تلخیص المفتاح فی المعانی والبیان والبدیع، قم، دارالذخایر، بی‌تا.
    • خمینی، روح‌الله (۱۳۶۹)، صحیفه نور، ج ۱۲، تهران، انتشارات سروش، چاپ اول.
    • دراز، محمد عبدالله، (1390 ق)، النبأ العظیم نظرات جدیدة فی القرآن، چاپ دوم، کویت، دار القلم.
    • دهخدا، علی‌اکبر، (1377)، لغت‌نامه دهخدا، دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ روزنه.
    • دیلمی، حسن بن ابی الحسن، (1371)، ارشاد القلوب، قم، الشریف الرضی.
    • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412 ق)، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت، دار الشامیة.
    • رافعی، مصطفی صادق، (1973 م)، اعجاز القرآن والبلاغة النبویة، بیروت: دار الکتب العربی.
    • رکنی یزدی، محمدمهدی، (1379)، آشنایی با علوم قرآنی، تهران، سمت.
    • سخنان مقام معظم رهبری، (۱۳۷۵)، فرهنگ و تهاجم فرهنگی تهران، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، چاپ چهارم
    • شاه‌میوه اصفهانی، غلام‌رضا، (1389)، معماری تلاوت، تهران، سازمان دارالقرآن‌کریم، نشر تلاوت.
    • شیخ حر عاملی (۱۴۱۲ ق)، وسائل الشیعه، قم، چاپ اول.
    • صالحی، امیری سید رضا و نادری، افسر افشاری (1399)، مبانی نظری و راهبردی مدیریت ارتقای امنیت اجتماعی و فرهنگی، تهران فصلنامه راهبرد، شماره ۵۹
    • طباطبایی، محمدحسین، (1390 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
    • طبرسی، حسن بن فضل، (1370)، مکارم الأخلاق، قم، الشریف الرضی.
    • علی‌اکبری، حسن، (1395)، تهاجم فرهنگی از دیدگاه آیات روایات و فقه، چاپ صفا، چاپ اول.
    • علیزاده، سلیمان، (۱۳۹۳)، ابعاد و مؤلفه‌های امنیت فرهنگی از منظر امام خمینی (ره)، فصلنامه پژوهش‌های حفاظتی امنیتی سال سوم، شماره دوم، تابستان
    • فراهیدی، خلیل بن احمد، (1408 ق)، العین، محقق، مخزومی، مهدی، سامرائی، ابراهیم، قم، مؤسسه دار الهجرة.
    • کارنگی، دیل، (1373)، آیین سخنرانی، چاپ هفتم، تهران، آریان.
    • کلینی، محمد بن یعقوب، (1407 ق)، اصول کافی، چاپ چهارم، تهران،دار الکتب الإسلامیة.
    • گل‌محمدی، احمد، (1391)، جهانی‌شدن فرهنگ و هویت تهران، نشر نی
    • لاریجانی، علی و ملکی تبار مجید (1396)، بررسی راهبردی - امنیتی تأثیرات ماهواره بر باورهای جوانان، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک سال هشتم شماره ۲۹
    • مجلسی، محمدباقر (۱۳۷۲)، بحارالانوار تهران انتشارات اسلامیه، چاپ سوم.
    • مجلسی، محمدباقر، (1403 ق)، بحارالانوار، محقق، علوی، عبدالزهراء، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
    • محمود، مصطفی، (1999 م)، القرآن محاوله لفهم عصری، بیروت، دار الشروق.
    • مصباح یزدی، محمدتقی، (1391)، حقوق و سیاست در قرآن، قم، موسسه آموزشی امام خمینی (ره).
    • مصطفوی، حسن، (1385)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، مرکز نشر آثار علامه مصطفوی.
    • مطهری، مرتضی، (۱۳۶۸)، نهضت‌های اسلامی در صدسال اخیر، انتشارات صدرا، چاپ دوازدهم.
    • معرفت، محمدهادی، (2012 م)، اعجاز القرآن، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج. ۹، ۲۰۱۲.
    • معین، محمد، (1360)، فرهنگ فارسی معین، تهران، امیرکبیر.
    • مکارم شیرازی، ناصر، (1410 ق)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
    • ملکی، حسن، (1396)، مهندسی فرهنگی از طریق آموزش‌های رسمی، مجموعه مقالات اولین همایش ملی مهندسی فرهنگی بخش مفهوم‌شناسی و ابعاد مهندسی فرهنگی جلد اول، تهران انتشارات اداره کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی دبیرخانه شورای انقلاب فرهنگی
    • میرمحمدی، مهدی، (1394)، نسل‌ها گفتمان‌ها و امنیت چارچوبی فرهنگی برای امنیت در ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی سال هجدهم، شماره دوم، تابستان.
    • نلسون، کریستینا، (1390)، هنر قرائت قرآن، مترجم محقق ستوده نیا، محمدرضا، جان‌نثاری لادانی، زهرا، تهران، زمان نو
    • هرنجی، منصور، (1399)، ابزارهای تهاجم فرهنگی و راه‌های مقابله با آن، انتشارات موج، چاپ اول.
    • یزدان‌پناه، محمد عیسی نژاد، محمد و نجات پور مجید، (1391)، هویت اسلامی مهاجرین و امنیت فرهنگی اروپاییان پیامدها و چالش‌ها، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال اول، شماره زمستان.