آسیب‌شناسی معاهدات بین‌المللی در ایجاد بازدارندگی سایبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

2 استادیار دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

3 استادیار علوم سیاسی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

با توجه به اهمیت فضای سایبری و حملات انجام‌گرفته در بستر آن، پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به این پرسش پرداخته است که چه معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی برای ایجاد بازدارندگی علیه حملات تروریستی وجود دارد و آسیب‌شناسی آن‌ها کدام است؟ یافته‌های پژوهش، نشان‌داد که از بازدارندگی حملات سایبری در این کنوانسیون‌ها تحت عناوینی چون تروریسم سایبری، خرابکاری سایبری، حمله یا یورش سایبری، سوءاستفاده از حوزه فنّاوری اطلاعات و ارتباطات و نیز اقدامات مخرب در بستر اینترنت، یاد شده است. از میان کنوانسیون‌های موردبررسی، صرفاً پنج کنوانسیون به‌صورت مستقیم و تخصصی به مقوله اقدامات خرابکارانه سایبری پرداخته‌اند که عبارتند از: قطعنامهٔ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبر و حمایت از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس (2004)، قطعنامهٔ مبارزه با سوءاستفادهٔ جنایت‌کارانه از فنّاوری اطلاعات، قطعنامه ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبری و تلاش‌های ملّی برای حفاظت از زیرساخت‌های اطلاعاتی حساس (2010 و 2020)، کنوانسیون اروپایی مقابله با حملات سایبری و کنوانسیون جرائم سایبری شورای اروپا. سایر کنوانسیون‌ها یا به‌صورت موردی در یکی از مفاد خود از حملات سایبری نام‌برده‌اند یا مجموعه گزاره‌های حقوقی آن‌ها به شکلی است که می‌توان از آن، استنباط بازدارندگی علیه حملات و جرائم سایبری در سطح دولت‌ها داشت؛ بااین‌حال، دشواری در شناسایی عوامل اصلی تهدیدات سایبری و نیز فقدان همه‌شمول بودن یک نظام سیاسی و حقوقی برای شناسایی و مجازات تهدیدکنندگان، سبب شده است تا چالش‌های زیادی در معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی در ارتباط با بازدارندگی حملات سایبری باقی بماند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pathology of International Treaties in Creating Cyber Deterrence

نویسندگان [English]

  • Mohammad Elmi 1
  • Didockht Sadeghi 2
  • Mohammad Shahmohammadi 3
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز
2 استادیار دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز
3 استادیار علوم سیاسی دانشگاه عالی دفاع ملی
چکیده [English]

In light of the significance of cyberspace and the assaults occurring therein, this study explores the international treaties and conventions that establish deterrence against terrorist attacks, as well as their inherent pathologies, employing a descriptive-analytical methodology. The results suggest that the prevention of cyberattacks within these conventions is articulated through concepts such as cyber terrorism, cyber sabotage, cyber-attack, the misuse of information and communication technology, and other harmful activities conducted online. In the analysis of the conventions examined, a mere five explicitly confront the matter of cyber sabotage acts. These include the Resolution on Creating a Global Culture of Cybersecurity and Protecting Critical Information Infrastructures (2004), the Resolution to Counter the Criminal Misuse of Information Technology, the Resolution on Creating a Global Culture of Cybersecurity and National Efforts to Protect Critical Information Infrastructures (2010 and 2020), the European Convention on Cybercrime, and the Council of Europe Convention on Cybercrime. Various conventions either explicitly address cyberattacks within specific provisions or their established legal frameworks can be construed to suggest a deterrent effect against cyberattacks and cybercrimes at the state level. Nonetheless, the challenges associated with pinpointing the primary agents responsible for cyber threats, coupled with the absence of a robust political and legal framework for the identification and prosecution of offenders, have resulted in substantial obstacles persisting within international treaties and conventions aimed at deterring cyberattacks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Cyberattacks
  • Cyberspace
  • Deterrence
  • International Conventions
احمری، حسین، کحلکی، غلامرضا، رحیم‌پور اصفهانی، حامد (1395)، تحلیل سازه‌انگارانه تروریسم سایبری و رویکرد نظام حقوقی به آن، پژوهش‌های روابط بین‌الملل، سال نوزدهم، شماره 6، صص 33-305.
اسکندری، حمید (1393)، دفاع سایبری: کلیات امنیت در فنّاوری اطلاعات، تهران: بوستان حمید.
آقاباباییان، حمیدرضا، مرادی، مریم، میرعباسی، سیدباقر (1401)، تبیین وضعیت دولت‌های کنشگر نسبت به حمله سایبری، فصلنامه مطالعات فقه اقتصادی، سال نهم، شماره 3، صص 325-343.
باستانی، برومند (1397). جرائم کامپیوتری و سایبری جلوه‌ای نوین از بزهکاری. تهران: بهنامی.
جلالی فراهانی، امیرحسین (1398)، کنوانسیون جرائم سایبر و پروتکل الحاقی آن (به همراه گزارش‌های توجیهی آن‌ها)، تهران: خرسندی
حسن‌بیگی، ابراهیم (1394)، حقوق و امنیت در فضای سایبر، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و پژوهش‌های بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
رستمی‌فر، علی (1402)، فضای مجازی و چالش‌های حقوق بین‌الملل در مواجهه با حملات سایبری، فصلنامه سیاست و روابط بین‌الملل، دوره 6، شماره 11، صص 74-55.
فرشاسعید، پرویز، جلالی محمود (1401)، مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال حملات سایبری عوامل غیردولتی، فصلنامه حقوق فنّاوری‌های نوین، سال ششم، شماره 3، صص 184-173.
کلاریک، اندرو. ام و یانچوسکی، لخ (1398)، مقدمه‌ای بر جنگ سایبر و تروریسم سایبر، ترجمه ابراهیم نژاد سلمانی، تهران: بوستان حمید
ماه‌پیشانیان، مهسا (1390)، فضای سایبر و شیوه‌های نوین درگیری ایالات‌متحدهٔ آمریکا با جمهوری اسلامی ایران، پژوهش‌نامه فرهنگی، سال 12، شمارهٔ 13، صص 121-96.
نامدار، سعید، قاسمی، غلامعلی (1397)، بررسی مفهوم دفاع مشروع در پرتو حملات سایبری (با تأکید بر حمله استاکس‌نت به تأسیسات هسته‌ای ایران)، فصلنامه مطالعات حقوقی، سال دهم، شماره 1، صص 235-199.
Al-Turjman, F. and Salama, R. (2020). "An Overview about the Cyberattacks in Grid and Like Systems". Smart Grid in IoT-Enabled Spaces. CRC Press.
Aravindakshan, S. (2021). "Cyberattacks: a look at evidentiary thresholds in International Law". Indian Journal of International Law. 59 (1–4): 285–299
Colarik, A. (2016). Cyber terrorism political and economic implication, Massachusetts, United States: Idea Group Pub.
Hearn, K (2021). International Relations and Cyber Attacks: Official and Unofficial Discourse, School of Computer and Information Science, Edith Cowan University, Perth, Western Australia.
Lehto, M. (2022). "Cyber-Attacks Against Critical Infrastructure". Cyber Security: Critical Infrastructure Protection. Springer International Publishing.
Li, Y. and Liu, Q. (2021). "A comprehensive review study of cyber-attacks and cyber security; Emerging trends and recent developments". Energy Reports. 7(4): 817–826
Lilienthal, G. and Nehaluddin, A. (2023). "Cyber-attack as inevitable kinetic war". Computer Law & Security Review. 31(3): 390–400
Makridis, C.A. (2021). "Do data breaches damage reputation? Evidence from 45 companies between 2002 and 2018". Journal of Cybersecurity. 7(1): 69-79. 
Oppenheimer, H. (2024). "How the process of discovering cyberattacks biases our understanding of cybersecurity". Journal of Peace Research. 61(1): 28–43.
Valeriano, B. and Maness, R.C. (2023). International Relations Theory and Cyber Security: Threats, Conflicts, and Ethics in an Emergent Domain, The Oxford Handbook of International Political Theory, 259–272.
Van der Meer, S. (2017). Deterrence of Cyber-Attacks in International Relations: denial, retaliation and signaling, International Affairs Forum, 6(3): 85-90.