الگوی راهبردی دیپلماسی دفاعی عزتمند جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

دیپلماسی دفاعی ابزاری برای تأمین اهداف راهبردی کشور در حوزه­های سیاست خارجی و سیاست دفاعی و تعامل راهبردی است. عزت و عزتمندی در دیپلماسی به معنای اتکای به اصول و پرهیز از دیپلماسی التماسی چه در لفظ و چه در عمل در کنار حکمت و مصلحت بیان شده است. دستیابی به الگوی راهبردی دیپلماسی دفاعی عزتمند که می‌تواند به‌عنوان الگوی راهبردی دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران بکار رود، هدف این تحقیق را تشکیل می­دهد. سؤال تحقیق این است: الگوی راهبردی دیپلماسی دفاعی عزتمند کدام است؟ رویکرد این پژوهش کیفی و از روش تحلیل محتوی استفاده شده و جامعۀ آماری آن در جمع­آوری داده­ها را کلیه اسناد و مدارک بالادستی و مرتبط به‌صورت تمام شمار و همچنین جامعۀ آماری خبرگی پژوهش برای غربال یافته­ها (مفاهیم و مقوله­ها) شامل خبرگان حوزۀ دیپلماسی دفاعی به تعداد 16 نفر انتخاب شده است. چهار مضمون در این الگو مدنظر قرار گرفته که شامل اصول، اهداف، الزامات و دستاوردهای دیپلماسی دفاعی عزتمند می‌باشد.
در این تحقیق، 97 مفهوم برای این مضامین احصا و در 16 مقوله برای مضامین مذکور دسته­بندی شدند. عزت ملی به عنوان اصل محوری، عدالت­خواهی و مخالفت با استکبار، دو اصل ممیزه در این الگو از سایر کشورها است. تعامل راهبردی، تأمین منافع ملی و تشکیل امت واحدۀ اسلامی از جمله اهداف دیپلماسی دفاعی عزتمند خواهد بود. ایمان و توکل و برخورداری از عزت ملی، هویتی و فردی از مقولات محوری در مضمون الزامات محسوب و شکست‌ناپذیری از جمله اهم دستاوردهای دیپلماسی دفاعی عزتمند است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Strategic Model for Honorable Defensive Diplomacy of the Islamic Republic of Iran

نویسنده [English]

  • Mohammad Ahadi
استادیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی
چکیده [English]

Defensive diplomacy serves as a tool for achieving a country’s strategic objectives in the domains of foreign policy, defense policy, and strategic interaction. Honor and dignity in diplomacy refer to adherence to principles and the avoidance of supplicatory diplomacy—whether in word or in action—alongside wisdom and expediency. The aim of this research is to develop a strategic model of honorable defensive diplomacy that can serve as a framework for the defensive diplomacy of the Islamic Republic of Iran. The central research question is: What constitutes the strategic model for honorable defensive diplomacy?
The study adopts a qualitative approach, employing content analysis. The statistical population for data collection comprises all relevant high-level policy documents in a census manner, as well as a panel of 16 experts in the field of defensive diplomacy to refine the extracted findings (concepts and categories). Four thematic dimensions were identified in the proposed model: principles, objectives, requirements, and outcomes of honorable defensive diplomacy.
In total, 97 concepts were identified for these themes and grouped into 16 categories. National dignity emerged as the central principle, with justice-seeking and opposition to arrogance (istikbār) as two distinguishing principles that set this model apart from those of other countries. Strategic interaction, safeguarding national interests, and forming the unified Islamic Ummah are among the main objectives of honorable defensive diplomacy. Faith, trust in God, and possession of national, identity-based, and personal dignity constitute core categories within the requirements dimension. Invincibility is identified as one of the most significant outcomes of honorable defensive diplomacy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Model
  • Islamic Republic of Iran
  • Defensive Diplomacy
  • Honor
  • Dignity

مراجع

  • فهرست منابع

    منابع دینی

    • قرآن مجید ترجمه آیت‌الله مکارم شیرازی.
    • امام خامنه­ای (مدظله العالی)، مجموعه بیانات، قابل‌دسترسی در khamenei.ir
    • بحارالانوار، علامه مجلسی (جلد 40).

    منابع فارسی

    - احدی، محمد (1402)، «دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران – اصول و اهداف»، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، سال بیست و یکم، شماره 92، تابستان 1402 (صفحه 27 تا 48).

    - ...................... (1403)، «اصول عزت، حکمت و مصلحت در سیاست خارجی و دیپلماسی دفاعی ج.ا.ا»، تهران: انتشارات دافوس آجا.

    - پیرمحمدی، سعید (1395)، «شاخص­های قدرت نرم دیپلماسی دفاعی جمهوری اسلامی ایران، مجله سیاست دفاعی»، سال بیست­وچهارم، شماره 95، تابستان 1395.

    - حافظ‌نیا، محمدرضا و دیگران (1385)، «تأثیر جهانی‌شدن بر هویت ملی، فصلنامه بین‌المللی ژئوپلیتیک»، سال دوم، شماره 3 و 4، پاییز و زمستان.

    - درگاهی، مهدی (1399)، «مبانی فقهی عزّت، حکمت و مصلحت در تعاملات بین‌المللی دولت اسلامی»، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره بیست و پنجم، تابستان.

    - راغب اصفهانی، حسین بن محمد (١٤١٢)، «المفردات فی غریب‌القرآن»، تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت، دارالعلم.

    - رضایی دانشمند، ابوالقاسم و دیگران (1395)، «عزت، حکمت، مصلحت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه مقام معظم رهبری» (پایان نامه کارشناسی‌ارشد)، دانشکده علوم سیاسی، اجتماعی و تاریخ دانشگاه باقرالعلوم (ع)

    - شبان نیاء، قاسم (1399)، «استلزامات رفتاری اصل عزت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، دوفصلنامه علمی - تخصصی فقه و سیاست، تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

    - متقی، ابراهیم و پوستین­چی، زهره، (1395)، «رهیافت و فرایندهای دیپلماسی دفاعی در راهبرد امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، تهران، انتشارات مرکز تحقیقات راهبردی.

    - معتمد کوتیانی، عزت‌الله (1396)، «اصل عزت و تسامح و رابطه آن با نرمش قهرمانانه در مذاکرات سیاسی از دیدگاه اسلام»، فصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، شماره دوازدهم، پاییز و اسفند.

     

    منابع خارجی

    -Behrman, Harry Webne(1998), The Practice of Facilitation: Managing Group Process.

    - Kemp, Jeoffrey (2000); Iran’s Security and Power, Washington: Nixon Center for Peace and  Freedom.

    -Morgenthau, H. J., & Thompson, K. W. (2005). Politics Among Nations, Published by McGraw-Hill Educatio.

    -Winter , glyn ,2000, A comparative discussion of the notion of validity in qualitative and quantitative research , The Qualitative Report , vol.4 ,No.3&4.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار