آینده‌پژوهی مهدوی بحران سیاسی- امنیتی عراق و تأثیر آن بر امنیت ایران قبل ظهور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه معارف

2 دکتری مدیریت آینده‌پژوهی، دانشگاه عالی دفاع ملی

3 دکتری مطالعات امینت ملی، دانشگاه عالی دفاع ملی

4 دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

مسئله اصلی پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل سیاسی- حدیثی «سناریوی آینده عراق» با نگاه آینده‌پژوهانه است. این مقاله با روش کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر، می‌کوشد وقایع پرآشوب عراق را ترسیم نماید که فتنه در مناطق سنی‌نشین و تأثیر منفی آن بر امنیت ایران، نمونه بارز آن خواهد بود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، سناریوی که برای عراق، متصور است: عراق واحد اما ضعیف که هرچند حکومت در اختیار شیعیان است اما خود نیز دچار اختلاف و تشتت هستند و به دلیل نفوذ جریان مخالف و ضعف حکومت مرکزی در اثر اختلاف و فتنه در عراق به‌ویژه فتنه در مناطق شیعی عراق آن‌گاه با سوءاستفاده از خلاء حکومت مرکزی، سیاسیون و نظامیان اهل‌سنت عراق در بخش‌هایی از مناطق سنی‌نشین ایده تجزیه عراق را دنبال خواهند کرد و بر مناطقی همچون موصل و تکریت نیز مسلط خواهند شد. که در واقع تلاش دشمن برای ایجاد «اقلیم سنی» و به هدف تجزیه عراق و نیز قطع ارتباط مواصلاتی محور مقاومت شیعی با منطقه شام و عدم دسترسی به فلسطین قبل از ظهور، قلمداد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mahdavi Futures Studies of Iraq’s Political-Security Crisis and Its Impact on Iran’s Security before the Emergence

نویسندگان [English]

  • Mostafa Amiri 1
  • Mohammad Hassan Dehghan 2
  • Mohammad Molaei 3
  • Seyyed Mohammad Javad Seyidi Fard 4
1 PhD Student, University of Ma’aref, Tehran, Iran
2 PhD in Futures Studies Management, National Defense University, Tehran, Iran
3 PhD in National Security Studies, National Defense University, Tehran, Iran
4 PhD in Political Geography
چکیده [English]

The main issue of the present study is to explain and analyze the political–hadith-based “future scenario of Iraq” from a futures studies perspective. This paper, using a library-based method and a descriptive–analytical approach with reference to credible sources, seeks to outline Iraq’s turbulent events, particularly the unrest in Sunni-majority regions and its negative impact on Iran’s security. The findings indicate that the projected scenario for Iraq envisions it as “unified” yet “weak.” Although the “government” is “controlled” by Shiites, it is internally fragmented and divided. Due to the “influence” of opposing factions and the weakness of the central government resulting from “discord and turmoil in Iraq”—especially unrest in “Shiite regions”—Sunni politicians and military actors in some “Sunni-majority areas” are likely to pursue the idea of partitioning Iraq, gaining control over regions such as Mosul and Tikrit. This scenario represents the enemy’s effort to establish a “Sunni region,” achieve Iraq’s partition, and cut off the Shiite Resistance Axis’s logistical connectivity to the Levant and its access to Palestine before the Emergence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Futures Studies
  • Mahdism
  • Partition of Iraq
  • Syria
  • Fitnah of Awf Salmi

مراجع

  1. منابع

    1. آیتی، نصرت‌الله(1390)؛ تاملی در نشانه‌های حتمی ظهور، قم: مؤسسه آینده روشن، چاپ اول.
    2. ..........................(1398)؛چالش غفلت از آرمان مهدویت، فصلنامه مشرق موعود، ش 49، 1398ش.
    3. ابن اثیر، محمد بن مبارک(1367)؛ النهایۀ فی غریب الحدیث، تحقیق: محمود محمد طناحی، قم: اسماعیلیان، چاپ چهارم.
    4. ابن عبّاد، اسماعیل(1414 ه ق)؛ المحیط فی اللغۀ، تحقیق: محمدحسن آل یاسین، بیروت: عالم الکتاب، چاپ اول.
    5. ابن‌ قولویه، جعفر بن محمد(1356)؛ کامل‌ الزیارات، تحقیق: عبدالحسین امینی، نجف: دارالمرتضویۀ، چاپ اول.
    6. ابن مزاحم، نصر(1404ه ق)؛ وقعۀ صفین، تحقیق: عبدالسلام محمد هاورن، قم: مکتبۀ آیۀ‌الله مرعشی نجفی، چاپ دوم.
    7. ابن منظور، محمد بن مکرم(1423 ه ق)؛ لسان‌العرب، بیروت: دارالفکر، چاپ سوم.
    8. احمدی کچایی، مجید(1393)؛تحلیل بسترشناسانه کتاب الغیبۀ شیخ طوسی، فصلنامه پژوهش‌های مهدوی، ش 10.
    9. اخوان کاظمی، مسعود(1397)؛تحلیل رابطه اسرائیل و کردستان عراق و پیامدهای امنیتی آن برای جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهشنامه انقلاب اسلامی، ش 27، 1397ش.
    10. اسدی، علی اکبر(1393)؛ بررسی سناریوی تجزیه عراق از منظر متغیرهای داخلی، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، ش 18، 1393ش.
    11. اسلامی، مسعود(1393)؛ چالش‌های تجزیه عراق، فصلنامه مطالعات سیاسی جهان اسلام، ش 10، 1393ش.
    12. اکبری، حسین(1388)؛ بحران حاکمیت در عراق، تهران: مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور، چاپ اول.
    13. امیری، مصطفی(1398)، بررسی و تحلیل حوادث فتنه شام و سوریه قبل از ظهور، فصلنامه مشرق موعود، ش 49.
    14. پورسیدآقایی، مسعود(1397)؛نقش ایرانیان در عصر ظهور، فصلنامه پژوهش‌های مهدوی، ش 25، 1397ش.
    15. پورقیومی، ایوب(1386)؛طرح خاورمیانه جدید اهداف چالش‌ها و موانع، فصلنامه سیاست دفاعی، ش 61، 1386ش.
    16. پورعزت، علی اصغر(1396)؛ سنت ‌پژوهی رویکردی نوین به آینده‌پژوهی مهدویت، فصلنامه مشرق موعود، ش 44.
    17. تبریزی، زینب(1394)؛ نقش گروه‌های تکفیری تروریستی سوریه و عراق در تأمین امنیت اسرائیل، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، ش 41، 1394ش.
    18. ثعالبی، عبدالملک بن محمد(1414 ه ق)؛ فقۀ اللغۀ، بیروت: دارالکتب العلمیۀ، چاپ اول.
    19. جهانگیری، رضا(1398)؛ واکاوی منافع رژیم صهیونیستی در شکل‌گیری یا عدم شکل‌گیری کردستان بزرگ، فصلنامه آفاق علوم انسانی، ش 28، 1398ش.
    20. حر عاملی، محمد بن حسن(1425 ه ق)؛ إثبات‏‌الهداۀ‏، بیروت: اعلمی، چاپ اول.
    21. حموی، یاقوت بن عبدالله(1995م)؛ معجم‌البلدان، بیروت: دار صادر، چاپ دوم.
    22. خسبانی، احسان(1391)؛ بررسی سناریوهای تجزیه عراق، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرکزی.
    23. خسروی، غلامرضا(1390)؛ چشم‌انداز آینده عراق، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول.
    24. خسروی، ملک تاج(1398)؛ آینده عراق و سناریوهای مربوط به آن، فصلنامه روابط بین‌الملل، ش 46، 1398ش.
    25. دانی، عثمان بن سعید(1416 ه ق)؛ السنن الواردۀ فی الفتن، تحقیق: ضاء الله بن محمد المبارکفوری، ریاض: دار العاصمۀ، چاپ اول.
    26. ری‌شهری‏، محمد(1393)؛ دانشنامه امام مهدی، قم:دارالحدیث، چاپ اول.
    27. زارع مهرآبادی، محمد(1394)؛ فدرالیسم و فرهنگ سیاسی در عراق، فصلنامه روابط خارجی، ش 25، 1394ش.
    28. سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن ابی بکر(1385)؛ العرف الوردی، تهران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامیة، چاپ اول، 1385ش.
    29. طبرسی، فضل بن حسن(1372)؛ مجمع البیان، تهران: ناصر خسرو، چاپ سوم.
    30. طبسی، نجم‌الدین(1390)؛ درس خارج مهدویت، قم: مرکز تخصصی مهدویت، بی‌تا.
    31. طریحی، فخرالدین(1375)؛ مجمع البحرین، تهران: مرتضوی، چاپ سوم.
    32. طوسی‏، محمد بن حسن(1425 ه ق)؛ الغیبۀ، تحقیق: عبادالله طهرانی، قم:مؤسسۀ المعارف الإسلامیۀ، چاپ سوم.
    33. عبداللهیان، امیرحسین(1388)؛ موافقت‌نامه امنیتی بغداد واشنگتن رفتارشناسی آمریکا در عراق جدید، فصلنامه سیاست خارجی، ش 88، 1388ش.
    34. عزتی، عزت اله(1390)؛ بررسی تغییر ساختار سیاسی عراق از متمرکز به فدرالیسم و اثرات آن بر امنیت ملی ایران، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، ش 29، 1390ش.
    35. علی الصغیر، جلال الدین(1433 ه ق)؛ علامات الظهور بحث فی فقۀ الدلالۀ و السلوک، بیروت: دارالاعراف للدراسات، چاپ اول.
    36. عیاشی، محمد بن مسعود(1380 ه ق)؛ التفسیر، تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران: المطبعۀ العلمیۀ، چاپ اول.
    37. فیومی، احمد بن محمد(1414 ه ق)؛ المصباح المنیر، قم، هجرت، چاپ دوم.
    38. قربانی، سعید(1395)؛ آینده‌پژوهی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در بستر تحولات ژئوپلتیکی تمامیت ارضی و بحران های داخلی عراق، فصلنامه سیاست دفاعی، ش 97، 1395ش.
    39. قربانی، سعید(1395)؛ بررسی تأثیر بینش‌های آخرالزمانی مسیحیان صهیونیست در تدوین راهبردهای ایالات متحده آمریکا در خاورمیانه، فصلنامه مطالعات منطقه‌ای، ش 62، 1395ش.
    40. قربانی، سعید(1395)؛ تأملات آینده‌پژوهانه در آرمان‌شهر مهدوی تبیین کارکردهای آینده‌پژوهانه‌ مهدویت، فصلنامه آینده‌پژوهی ایران، ش 1، 1395ش.
    41. قرچانلو، حسین(1380)؛ جغرافیای تاریخی کشورهای اسلامی، تهران: سمت، چاپ اول.
    42. قمی، علی بن ابراهیم(1363)؛ تفسیر القمی، تحقیق: طیب موسوی جزائری، قم:دارالکتاب، چاپ سوم.
    43. قنبری، محسن(1386)؛ همگرایی مهدویت باورانه در مصاف با واگرایی طرح خاورمیانه بزرگ، فصلنامه مشرق موعود، ش 4، 1386ش.
    44. کارگر، رحیم(1388)؛ آینده‌پژوهی مهدوی، فصلنامه انتظار، ش 28، 1388ش.
    45. کلینی، محمد بن یعقوب(1407 ه ق)؛ الکافی، تحقیق: علی اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیۀ، چاپ چهارم.
    46. کورانی، علی(1436 ه ق)؛ المعجم الموضوعی لإحادیث الإمام المهدی، قم:دارالمعروف، چاپ ششم.
    47. گارودی، روژه(1377)؛ اسطوره‌های بنیانگذار سیاست اسرائیل، ترجمه: حمیدرضا آزیر، تهران:گوهرشاد، چاپ اول.
    48. متقی هندی، علی بن حسام‌الدین(1397 ه ق )؛ کنزالعمّال، تصحیح: صفوۀ السقّا، بیروت: مکتبۀ التراث الاسلامی، چاپ اول.
    49. مجلسی، محمدباقر(1403 ه ق)؛ بحارالأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم.
    50. مرادی، جهانبخش(1390)؛ بررسی فدرالیسم در عراق از لحاظ سطح تحلیل منطقه‌ای، فصلنامه علوم سیاسی، ش 17.
    51. مرادی، جهانبخش(1390)؛ معضلات فدرالیسم در عراق، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین المللی، ش 7.
    52. مسعودنیا، حسین(1395)؛ فدرالیسم و مثلث قدرت شیعیان کردها و سنی‌ها در ساختار سیاسی عراق نوین، فصلنامه جستارهای سیاسی معاصر، ش 19، 1395ش.
    53. مفید، محمد بن محمد(1413 ه ق)؛ الإرشاد، قم:کنگره شیخ مفید، چاپ اول.
    54. نعمانی، محمد بن ابراهیم(1397 ه ق)؛ الغیبۀ، تحقیق: علی اکبر غفاری، تهران: صدوق، چاپ اول.
    55. نقیب‌زاده، احمد(1377)؛ نظریه‌های کلان و روابط بین الملل، تهران: قومس، چاپ اول.

     

    1. Williams, Paul R & Matthew T. Simpson (2008), Rethinking The Political Future: An Alternative to The Ethno- Sectarian Division of Iraq, American International Law Review.
    2. Wigoder, Geoffrey (2004), The Student's Encyclopedia of Judaism, New York and London: New York University Press.
    3. Zeino-Mahmalat, Ellinor (2012), Saudi Arabia’s and Iran’s Iraq Policies in the Post-Gulf War Era, Thesis for the degree of Doctor of Philosophy, University of Hamburg.
    4. Eisenstadt, Michael & Michael Knights, & Ahmed Ali (2011), Iran’s Influence in Iraq, Washington Institute for Near East Policy Focus.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار