ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران‌های سیاسی تأثیرگذار در امنیت ملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم و فنون فارابی

چکیده

بحران‌های سیاسی یکی از پدیده‌های پیچیده در جوامع امروزی هستند که به‌واسطه عوامل متعدد داخلی و خارجی شکل‌گرفته و در امنیت ملی کشورها تأثیر بسزایی دارند؛ ازاین‌رو توجه ویژه به شناســایی و احصای ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران‌های سیاسی در جهت مقابلــه بــا این بحران‌ها برای تأمین امنیت ملی هر کشــور ضروری به نظر می‌رســد. برای درک صحیح بحران‌های سیاسی، باید از ابزارهای مناســب نظری برخوردار بوده زیرا چنین ابزاری کار تجزیه‌وتحلیل و مطالعه این پدیده را آسان‌تر خواهد کرد. هدف اصلی این تحقیق، پاسخگویی به سؤال اصلی پژوهش یعنی مؤلفه‌ها و شــاخص‌های ابعاد مختلف بحران‌های سیاسی تأثیرگذار در امنیت ملی کدامند؟ است. رویکرد این تحقیق تلفیقی و ازنظر هدف کاربردی و روش انجام آن توصیفی – تحلیلی است. در این پژوهش جامعه آماری، 10 نفر از نخبگان و صاحب‌نظران حوزهٔ بحران و متخصصین حوزهٔ امنیتی دارای تحصیلات دکترا در رشتهٔ علوم سیاسی بوده‌اند. درنهایت از نتایج پژوهش 5 بعد، 18 مؤلفه و 54 شاخص برای بحران‌های سیاسی شناسایی شد که 3 بعد برجسته‌تر، 6 مؤلفه عیان‌تر و 8 شاخص نمود بیشتری در بروز و کنترل بحران‌های سیاسی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dimensions, Components, and Indicators of Political Crises Impacting National Security

نویسندگان [English]

  • Mohammadreza Mokhtari poor
  • vahid Esfandiari
  • mahdi Bakhshi
دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم و فنون فارابی
چکیده [English]

Political crises, as complex phenomena in modern societies, arise from a multitude of internal and external factors and significantly impact national security. Therefore, identifying and delineating the dimensions, components, and indicators of political crises is essential for addressing these crises to safeguard national security. A robust theoretical framework is necessary to facilitate the analysis and study of this phenomenon. This research aims to answer the primary question: what are the components and indicators of the various dimensions of political crises affecting national security? 
Adopting a mixed-method approach with a practical objective, the study employs a descriptive-analytical methodology. The study population consists of 10 elite experts and scholars in the fields of crisis and security, holding doctoral degrees in political science. The research identifies five dimensions, 18 components, and 54 indicators of political crises, with three dimensions, six components, and eight indicators standing out as particularly prominent in the emergence and management of political crises. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security
  • Political Crisis
  • Identity Crisis
  • Participation Crisis
  • Legitimacy Crisis
  • Penetration Crisis
  • Distribution Crisis
منابع و مأخذ
منابع فارسی
- اصلانی، بهنیا، (1400)، کارآمدی نظام ج.ا.ایران در حل بحران‌های سیاسی شش‌گانه، دانشگاه علامه طباطبایی.
- بهشتی، سید صمد، حق‌مرادی، محمد، (1396)، احساس تعلق ملی در میان اقوام ایرانی، نشریه جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست و هشتم، شماره 67.
- تمنده، سید اشکبوس، ملائکه، سیدحسن، اقارب‌پرست، محمدرضا، (1400)، بررسی نقش نخبگان سیاسی در توسعه کشور، دوفصلنامه علمی پژوهشی مطالعات اندیشه معاصر مسلمین، شماره سیزده.
- جعفری ولدانی، اصغر، پیرهادی محسن، (1395)، جایگزینی نفوذ آمریکا به‌جای انگلیس در ایران، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، شماره بیست و دوم. 
- خواجه سروی، غلامرضا، بردبار، احمدرضا، (1394)، نقش انگلستان در ایجاد بحران‌های سیاسی در انتخابات ریاست جمهوری سال 88 در ایران، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، شماره 13.
- دانایی‌فرد، حسن، حسن‌زاده، علیرضا، نصراللهی، سمیه، (1393)، واکاوی سازوکارهای کلیدی تقویت اعتماد عمومی به دولت، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال دوم، شماره 8. 
- رضایی کلواری، نورالله، شریفی، سعید، تقی‌پور، فائزه، (1400)، ارائه مدل همدلی قومی- فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی مجازی با رویکرد انسجام ملی، مجلهٔ علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، پاییز و زمستان 1400.
- زنگنه، محسن، ساوه‌درودی، مصطفی، حاجی‌پور، ابراهیم، داودی، سیروس، (1395)، شناسایی و تحلیل ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران‌های امنیتی، فصلنامه مطالعات و پژوهش‌های امنیت داخلی، شماره 1. 
- ساوه‌درودی، مصطفی، خلیلی، ابراهیم، ملکی، عباس، (1392)، بحران‌های سیاسی و توسعه سیاسی در ایران، فصلنامه علمی- پژوهشی امنیت‌پژوهی، شماره 43.
- سبحانی‌فر، محمدباقر، (1399)، الگوی مدیریت بحران‌های سیاسی در ج.ا.ایران از منظر مقام معظم رهبری، دانشگاه پیام نور واحد قزوین.
- سبیلان اردستانی، (1394)، نقش رسانه‌ها در مدیریت بحران‌های سیاسی، نشریه مدیریت بحران و وضعیت‌های اضطراری، شماره 26.
- سجادی، سید فرزاد، بادسار، محمد و مجردی، غلامرضا، (1397)، نقش اقدامات پدافندی در مدیریت بحران منابع طبیعی (موردمطالعه: غرب استان کردستان)، فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران، شماره 25.
- سیف، اله مراد، شیخ، علیرضا، بهدادفر، رسول، (1398)، الگوی عدالت اقتصادی در چارچوب اقتصاد مقاومتی ج.ا.ایران، فصلنامه مطالعات دفاعی راهبردی، شماره 78.
- شاهوردی، جمیله، نوردی نامیله، ژاله، شاهوردی، مریم، (1394)، پذیرش اجتماعی در کارمندان دولتی و مشاغل آزاد، ویژه‌نامه روانشناسی معاصر، شماره 10.
- شجاع مؤدب، حمیدرضا، حسینی‌تاش، سیدعلی، آقایی، محسن، امیری مقدم، رضا، (1399)، ارائه مدل تحول در چرخه‌های ظهور بحران‌های سیاسی- امنیتی، متأثر از فضای سایبر، فصلنامه علمی امنیت ملی، شماره 35.
- صفری، مصطفی، (1396)، راهکارهای مشارکت مردم در روند سیاسی حاکمیت، موانع و محدودیت‌ها، دومین همایش بین‌المللی و چهارمین همایش ملی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی، دانشگاه تهران.
- صیاد، محمدرضا، خسروی، محمدعلی، خسروی، ملک تاج، (1397)، تأثیر فرهنگ دولت‌گرا بر کارآمدی نظام سیاسی در ج.ا.ایران، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال هشتم، شماره سوم.
- فضلی، رسول، (1400)، بحران‌های سیاسی- اجتماعی زمین‌لرزه در ایران، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- فکری، میثم، رهبر، عباسعلی، (1400)، بازشناسی مواجهه ج.ا.ایران و اپوزیسیون، در چهل‌سالگی انقلاب اسلامی، فصلنامه علمی جامعه‌شناسی ایران، شماره 17.
- قالیباف، محمدباقر، پورموسوی، سیدموسی، (1390)، درآمدهای نفتی و توزیع فضایی قدرت سیاسی در ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، شماره دوم.
- کنعانی، اکبر، محمدی برزگر، جعفر، (1397)، نقش مرکز فرماندهی و کنترل در مدیریت بحران‌های اجتماعی، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت انتظامی، شماره 4.
- معبودی نیشابوری، رضا، رضایی، سیدعلیرضا، حسینی مدرس، سیده محیا، (1401)، بررسی تطبیقی تعارض میان آزادی رسانه‌ها و حقوق مجرمین، فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه، زمستان 1401.
- مهدی‌زاده، منصوره، (1399)، اهداف راهبردی نظام نخبگانی در اندیشه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، فصلنامه راهبرد، سال بیست و نهم، شماره 94.
- نوری نژاد، محمد، غلامحسینی، اسماعیل، علوی وفا، حمید، (1401)، تبیین و تحلیل شاخصه‌های امنیت پایدار در مناطق حاشیه‌نشین، فصلنامه مدیریت بحران و وضعیت‌های اضطراری، نشر دانشگاه امام حسین (ع)، شماره چهاردهم.
- واعظی، محمود، (1401)، بحران‌های سیاسی و جنبش‌های اجتماعی خاورمیانه، تهران، انتشارات مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
- وکیلیان، حسن، (1394)، بررسی نقش و نحوه تأثیر گروه‌های ذینفع در سیاست‌گذاری برای فضای کسب‌وکار، دوفصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی، شماره 8.
- یوسفی رامندی، رسول، یوسفی رامندی، محمدمهدی، (1399)، راهبردهای پیشگیرانه فعال بحران سیاسی- امنیتی بر تحلیل ناآرامی‌های سال 1397، نشریه سیاست دفاعی، پاییز 1399- شماره 112.
منابع انگلیسی:
-Rahmatollahi, H, Ahmadi, Sajad, Agaee, Aga Mohammad, (2015), The role of state in the process changing puplic order to legalorde, journal of Applited Environmental and Biological Sciences (JAEBS), 5(2).
-Brooks, Risa, (2019), Militaries and Political Activity in Democracies, Annual Review Political Science (22).
- Heythwood, Charlotte, (2020), Security and Social Justice: Global Perspectives ,Cambridge University Press.