ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران‌های اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشجو کارشناسی ارشد حفاظت اطلاعات دانشکده علوم و فنون فارابی

چکیده

بحران‌های اجتماعی از جمله مسائل پیچیده و چالش‌برانگیزی هستند که نه تنها ثبات و پویایی جوامع را تحت تأثیر قرار می‌دهند، بلکه بازتابی از شکنندگی ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نیز محسوب می‌شوند. این بحران‌ها در اشکال مختلفی از جمله اعتراضات مدنی، نابرابری‌های فزاینده، بی‌اعتمادی به نهادهای حکومتی، فروپاشی همبستگی اجتماعی و حتی فجایع زیست‌محیطی بروز می‌کنند. از این رو، شناسایی و درک ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران‌های اجتماعی برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های مؤثر ضروری به نظر می‌رسد. مطالعه حاضر با هدف تجزیه و تحلیل بحران‌های اجتماعی از طریق بررسی ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های آن‌ها و با رویکرد کیفی انجام شده است. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که شناخت ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران اجتماعی تا چه اندازه می‌تواند بر جلوگیری از فروپاشی نظم جوامع و ناپایداری اجتماعی اثرگذار باشد؟ داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 10 نفر از کارشناسان علوم اجتماعی، جامعه‌شناسان و سیاست‌گذاران (نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری) گردآوری شد.(جدول مصاحبه به پیوست می باشد) تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمونی (به شیوه براون و کلارک، ۲۰۰۶) شامل مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌های تحقیق نشان داد که بحران‌های اجتماعی را می‌توان در سه محور اصلی دسته‌بندی نمود. این محورها به ترتیب اولویت شامل مشکلات اقتصادی، مشکلات سیاسی، و آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dimensions, Components, and Indicators of Social Crises

نویسندگان [English]

  • Mohammad Karimi
  • seyed Mahdi Mosavi
  • Homeira Omrani nejad
دانشجو کارشناسی ارشد حفاظت اطلاعات دانشکده علوم و فنون فارابی
چکیده [English]

Social crises are complex and challenging issues that not only affect the stability and dynamism of societies but also reflect the fragility of social, economic, and political structures. These crises manifest in various forms, including civil protests, increasing inequalities, distrust in governmental institutions, the breakdown of social cohesion, and even environmental disasters. Therefore, identifying and understanding the dimensions, components, and indicators of social crises is essential for effective planning and policymaking.
This study aims to analyze social crises by examining their dimensions, components, and indicators using a qualitative approach. The research addresses the question of how understanding the dimensions, components, and indicators of social crises can contribute to preventing societal disorder and social instability. Data were collected through semi-structured interviews with 10 experts in social sciences, sociologists, and policymakers, using purposive sampling until theoretical saturation was reached (see attached interview table). Data analysis was conducted using thematic analysis (following Braun & Clarke, 2006), including open, axial, and selective coding stages.
The findings indicate that social crises can be categorized into three main axes, prioritized as follows: economic problems, political problems, and cultural and social harms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Crisis
  • Dimensions of Social Crisis
  • Components of Social Crisis
  • Indicators of Social Crisis
  • باری بوزان/مردم، دولت­ها و هراس؛ مترجم محمد علی قاسمی، تهران(1399) نشریه پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • پوراحمد، احمد و همکاران. (۱۳۹۵). مدیریت بحران در ایران. انتشارات دانشگاه تهران.
  • خانمحمدی، سهراب و معمارزاده، غلامرضا و وفادار، حسن( 1389 ). تبیین ابعاد و مؤلفه­های بحران انتظامی. فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی.
  • خبرگزاری قرآن ، ایکنا ، مدیریت بحران در قرآن ، iqna.
  • رضایی، ناصر:1400؛ جهاد دانشگاهی، دفتر مطالعات فرهنگی.
  • رضایی ، مسعود ، بحران آب دوراهی اجتماعی، (1401) نشریه: علوم و مهندسی آب و فاضلاب.
  • ساوه درودی،مصطفی . م حدادی، محمد:72؛ مدیریت بحران مفاهیم، الگوها و نظریه­ها.
  • ساوه درودی، مصطفی (1390) راهبردهای سازمانی در مدیریت بحران، تهران، دانشکده فارابی.
  • ساوه درودی، مصطفی، عسگری، شاداب (1392)، زمینه­های بروز بحران­های اجتماعی، چیستی و چگونگی (تهران، انتشارات مرکز) فصلنامه اطلاعاتی حفاظتی جامعه اطلاعاتی.
  • سلیمی ، اکبر: پاییز1393 ، نشریه پژوهش های مدیریت انتظامی ، شماره3.
  • صالحی نودز، اسما، یعقوبی، نورمحمد، و کیخا، عالمه. (1400) نشریه مدیریت بحران ظرفیت­سازی جوامع محلی در مدیریت بحران اجتماع محور.
  • طرهانی ، نعمت :1398 ابعاد،مولفه ها و شاخص‌های بحران‌های اجتماعی ،نشریه پدافند غیرعامل.
  • کوزر، لوئیس. (۱۳۸۰). کارکردهای تعارض اجتماعی. ترجمه محمد صادق صنیعی‌پور. انتشارات نی.
  • ولد بیگی، برهان الدین . پورحیدری ، غلامرضا :1392، برنامه­ریزی بحران، تهران ؛ آرویج ایرانیان.
  • ولد بیگی، برهان الدین . پورحیدری ، غلامرضا :1391، مدیریت جامع بحران ، تهران؛ آرویج ایرانیان.
  • Giddens, A. (2009). Sociology .
  • Castells, M. (2010). The Power of Identity .