بررسی تاثیرات کرونا ویروس بر بازیگران سیاسی با نگرش آینده پژوهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی واحد مرودشت.دانشگاه آزاد اسلامی

2 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه ارومیه

3 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

با توجه به این که بیماری‌های واگیردار اغلب با فضای جغرافیایی کشورها در ارتباط هستند این عامل می‌تواند تحت عنوان علم جغرافیای سیاسی مورد بررسی قرار گیرد؛ زیرا فضای جغرافیایی و کنش‌های انسانی از مهم‌ترین عوامل تشکیل دهنده این علم محسوب می‌گردند که بیماری کویید ۱۹ نیز در ارتباط مستقیم با این دو عامل قرار دارد و از قدرت تاثیرگذاری بالایی بر فضاهای جغرافیایی از منظر سیاست داخلی و خارجی داشته است. مقاله حاضر به بررسی پیامدها و آینده تاثیرات شیوع کرونا بر وضعیت نظام‌های سیاسی و راهبرد‌های پیش‌روی بازیگران در برابر سناریوهای مختلف پرداخته است. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و نوع روش پژوهش توصیفی – تحلیلی است. روش گردآوری داده‌ها و اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای، اسنادی و پیمایشی است؛ که در آن از نظرات ۱۰ نفر از متخصصین جغرافیای سیاسی، ژیوپلیتیک و علوم سیاسی بهره گرفته شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها مبتنی بر تکنیک‌های آینده‌پژوهی از جمله تحلیل تاثیرات متقابل است. در این تحقیق برای ۵ عامل کلیدی مجموعا ۲۵ حالت (عدم قطعیت) در نظر گرفته‌ شده است. نتایج به‌دست‌آمده از نرم‌افزار سناریو ویزارد نشان می‌دهد که ۷ سناریو با سازگاری قوی و محتمل، ۳۸۶ سناریو با سازگاری ضعیف و ۹۶ سناریوی ناسازگار پیش‌روی آینده تاثیرات شیوع ویروس کرونا بر وضعیت نظام‌های سیاسی وجود دارد، درمجموع ۳۸.۱ درصد وضعیت مطلوب و ۵۰ درصد نیز وضعیت نامطلوب داشته‌اند. از ۷ سناریوی محتمل، سناریوهای ۶ و ۷ دارای وضعیت مطلوب، سناریوهای ۱، ۲ وضعیت نامطلوب داشته‌اند و سناریوهای ۵.۴.۳ نیز دارای وضعیت بینابینی بوده‌اند. در بخش آخر راهبرد‌های پیشنهادی برای بازیگران برای حالت‌ها و سناریوهای پیش‌رو عبارت بودند از: بهبود و تقویت ساختارهای سیاسی و مناسبات داخلی و خارجی بازیگران برای آینده مطلوب، تعدیل مسیولیت‌های بازیگران و مناسبات داخلی و خارجی آن‌ها برای شرایط تداوم وضعیت موجود، بازآفرینی و بازساخت برای حالت نیمه بحرانی، تغییر و جایگزینی نظام سیاسی جدید در صورت اتفاق افتادن شرایط بحرانی.

کلیدواژه‌ها


1. آجیلی، هادی، بانکیان، نژلا (1395). تأثیر تغییر ساختار قدرت در نظام اقتصاد سیاسی جهانی بر شکل‌گیری دولت رقابتی، فصلنامه دولت پژوهی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال دوم، شماره 7، پاییز 1395، صفحات 190 ـ 163
2. امیدی، علی (1388). منطقه‌گرایی در آسیا: نگاهی به سازمان‌های آسه آن، سارک و اکو، تهران، دفتر مطالعه سیاسی و بین‌المللی.
3. چانگ، هاجون (1388). دولت توسعه‌گرا، مترجم: آرش اسلامی و میثم قاسم‌نژاد، تهران، انتشارات مرکز مطالعه تکنولوژی دانشگاه شریف
4. زکریا، فرید (1388). پسا آمریکایی، مترجم: احمد عزیزی، تهران، هرمس.
5. سجاد پور، محمد کاظم (1391). سیاست خارجی و دنیای پرتلاطم، تهران: انتشارات اطلاعات
6. طباطبائی، سید محمد؛ جعفرزادگان، امیر (1397). بازیگران فروملی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال هفتم، شماره 27، زمستان 1397(شماره پیاپی 57).
7. عابدی جعفری، حسن، سلمانی، داود و محبوبه رادمند (1389). بررسی نیازهای منابع انسانی برنامۀ پنجم توسعه: رویکردی آینده‌پژوهشی، فصلنامه راهبرد، سال نوزدهم، شمارۀ 56، صص 364-345.
8. مجتهدزاده، پیروز، 1379، ایده‌های ژئوپلیتیک و واقعیتهای ایرانی، چاپ اول، نشر نی، تهران.
9. نامداریان، لیل، حسن زاده، علیرضا، مجیدپور، مهدی (1393). ارزیابی تاثیرآینده نگاری بر سیاستگذاری علم فناوری و نواوری t مدیریت نوآوری، دوره 3، شماره 2، پیاپی 8، صص 102-73.
10. موسوی، میر نجف و کهکی، فاطمه‌السادات (1396)، آینده‌پژوهی در آمایش سرزمین؛ انتشارات دانشگاه ارومیه، چاپ اول.
11. موسوی، میر نجف و کهکی، فاطمه‌السادات و جلالیان، اسحاق (1396)، تدوین سناریوهای عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری استان آذربایجان غربی با استفاده از سناریو ویزارد؛ فصلنامه گردشگری شهری، دوره 4، شماره 3، صص 62-49.
12. موسوی، میر نجف و کهکی، فاطمه‌السادات و تقی‌لو، علی‌اکبر و قادری، رضا (1397)، تدوین سناریوهای تحقق‌پذیر آمایش سرزمین (مطالعه موردی: استان خراسان رضوی)؛ فصلنامه آمایش سرزمین، دوره 10، شماره 1، صص 91-65.
13. Agnew, J., 2003, Contemporary Political Geography: Intellectual Heterodoxy and its Dilemmas, Political Geography, Vol.66, No. 22, PP.603-606.
14. AS, Bojang (2018). The Study of Foreign Policy in International Relations, Journal of Political Sciences & Public Affairs, Bojang AS, J Pol Sci Pub Aff 2018, 6:4 DOI: 10.4172/2332-0761.1000337
15. Bojang MBS (2017) Domestic Factors $وٴ ecting Foreign Policy DecisionMaking Process: Нe Case of Нe Gambia.
16. Bell, W. (2008),Foundations of Futures Studies: History, Purposes and Knowledge New Brunswick, NJ: Transaction, (In Persian)
17. Flint, Colin & Taylor, Peter (2007). Political Geography: World Economy, Nation-State, and Locality(5th ed.). Pearson/Prentice Hall. p. 137. ISBN 978-0-13-196012-1.
18. Hartshorne, R., 1954, Political Geography, From: Jones.
19. Cohen, S. and Rosenthal,L., 1971, A Geographical Model for Political Systems Analysis, Geographical Review, Vol. 61, No. 1, PP. 94.
20. Harrison (2018). Nationalism, Understanding political ideas and movement, DOI: 10.7765/9781526137951.00012
21. Kasperson, R. and Julian, M., 2011, The Structure of Political Geography, Publication of Aldine Transaction, Annotated Edition
22. Koslowski, R., & Kratochwil, F. V. (1994). Understanding change in international politics: the Soviet empire’s demise and the international system. International Organization, 48(02), 215. doi:10.1017/s0020818300028174
23. Kecmanovic, D. (1996). What Is Nationalism? Path in Psychology, 15–78. doi:10.1007/978-1-4899-0188-0_2
24. Roney., C. W. (2010), Intersections of Strategic Planning and Futures Studies: Methodological Complementarities. Journal of Futures Studies, 15 (2), 71-100.
25. Glenn., J.,& Gordon. T. (2003),A Tool-Box for Scenario Planning, CD ROM, the Millennium, Project. American Council for the United Nations University.
26. McDermott, Patrice (2010). Building open government, Government Information Quarterly Volume 27, Issue 4, October 2010, Pages 401-413.