تدوین الگوی سنجش امنیت غذایی در ج.ا.ا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی گروه امنیت ملی دانشکده علوم و فنون فارابی

2 هیئت علمی گروه امنیت ملی دانشکده علوم وفنون فارابی

چکیده

هدف از انجام این پژوهش ارایه الگویی برای سنجش متغیرهای امنیت غذایی در کشور جمهوری اسلامی ایران است. در این پژوهش ترکیبی از روش‌های کیفی و کمی استفاده شده است. به طوری که ابتدا به منظور شناسایی متغیرهای امنیت غذایی، مجموعه ادبیات و اسناد راجع به امنیت غذایی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی بررسی و مجموعه‌ای از متغیرها شناسایی و دسته‌بندی شدند. سپس این متغیرها در طی یک پرسشنامه در اختیار ۴۰ نفر از خبرگان قرار گرفت و از ایشان خواسته شد میزان تاثیر هر یک از متغیرها را بر ایجاد امنیت غذایی ارزیابی کنند. در نهایت وزن متغیرهای سازنده امنیت غذایی با تکیه بر روش آنتروپی شانون محاسبه شد. برای سنجش تاثیر متغیرهای مکشوفه بر امنیت غذایی، از روش داده‌های تابلویی پویا و GMM نیز استفاده گردید. بر اساس نتایج این بخش؛ سه شاخص: امنیت غذایی تجمیعی خانوار، ناامنی غذایی و تنوع غذایی در ج.ا.ا به عنوان شاخص‌های سنجش امنیت غذایی شناسایی شد. در مجموع یافته‌های تحقیق ۲۳ متغیر برای سنجش امنیت غذایی در کشور مورد شناسایی قرار گرفت و این متغیرها را می‌توان در سه مقوله دسته‌بندی کرد که عبارتند از: موجود بودن و دسترسی به مواد غذایی، توان اقتصادی خرید و انتخاب مواد غذایی، تامین سلامت و پایداری در دریافت مواد غذایی. در نهایت با تعیین وزن هریک از متغیرها و نیز وزن هریک از مقوله‌ها در ایجاد امنیت غذایی، الگوی نهایی سنجش امنیت غذایی در کشور به دست آمده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Development of a food safety assessment model in the Islamic Republic of Iran

نویسندگان [English]

  • ABDOREZA BAGHERI 1
  • SAMAD RAFAT NEJAD 2
چکیده [English]

The purpose of this study is to provide a model for measuring food security variables in the Islamic Republic of Iran. In this research, a combination of qualitative and quantitative methods has been used. So that in order to identify food security variables, a set of literature and documents on food safety were reviewed using qualitative content analysis method and a set of variables were identified and categorized. These variables were then provided to 40 experts in a questionnaire and they were asked to evaluate the impact of each variable on food security. Finally, the weight of food security constructs was calculated based on Shannon entropy method. Dynamic panel data method and GMM were also used to measure the effect of the detected variables on food safety. Based on the results of this section; Three indicators: cumulative household food security, food insecurity and food diversity in the Islamic Republic of Iran were identified as indicators for measuring food security. In total, the research findings identified 23 variables for measuring food security in the country, and these variables can be classified into three categories: availability and access to food, economic ability to purchase and select food, health and sustainability In receiving food. Finally, by determining the weight of each variable and also the weight of each category in creating food security, the final model for measuring food security in the country has been obtained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Food Security Food Security Measurement Shannon Entropy Weighting of Variables Dynamic Panel Data
- اداره کل تدوین و تنقیح قوانین و مقررات، (1383)، قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. تهران.
- اداره کل تدوین و تنقیح قوانین و مقررات، (1389)، قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. تهران.
- اسماعیلی‌فر، افشین؛ نادری، غلامرضا؛ ظهوری، حسین، (1392)، امنیت غذایی و تاثیرات آن بر امنیت ملی، سومین همایش ملی امنیت غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سوادکوه.
- اکبرپور، مریم؛ مهدوی‌دامغانی، عبدالمجید؛ دیهیم‌فرد، رضا؛ ویسی، هادی، (1393)، درآمدی بر مفهوم امنیت غذایی، دومین همایش ملی بهینه‌سازی زنجیره تولید، توزیع و مصرف در صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
- باقرزاده‌آذر، فاطمه؛ رنج‌پور، رضا؛ کریمی‌تکلو، زهرا؛ متفکرآزاد، محمدعلی، (1395)، برآورد و مقایسه وضعیت امنیت غذایی استان‌های ایران، فصلنامه نظریه‌های کاربردی اقتصاد، تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
- پورجعفری، ساسان؛ مدیری، الهام؛ انصاری، اکبر؛ (1393)، مروری بر عوامل کلیدی مؤثر بر امنیت غذایی، نشریه فرآوری و تولید مواد غذایی، شماره 1، صص 70- 61، آمل: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد آیت اله آملی.
- خسروی پور، بهمن؛ بخشی، آزاده؛ آبادی‌خواه، مطهره؛ ابراهیمی، حسین، (1395)، نقش امنیت غذایی در امنیت ملی؛ چالش‌ها و فرصت‌ها، دومین همایش ملی آلاینده‌های کشاورزی و سلامت غذایی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین، اهواز.
- خوشفر، غلامرضا، (1387)، بررسی مشارکت مردم در ایجاد، حفظ و گسترش امنیت اجتماعی مراکز شهرستان‌های استان مازندران، مازندران: انتشارات دبیرخانه شورای تأمین استان مازندران.
- ربیعی، علی، (1380)، جامعه‌شناسی تحولات ارزشی: نگاهی به رفتارشناسی رأی، تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه.
- زراعت‌کیش، سیدیعقوب؛ کمالی، ژیلا، (1396)، بررسی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی در خانوارهای کشاورز روستایی استان کهکیلویه و بویراحمد، فصلنامه علوم غذایی و تغذیه، شماره 14، صص 88-77، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
- سمیعی‌نسب، مصطفی؛ سلیمانی، یاسر؛ عبدی، سعید، (1395)، مدل مفهومی مطلوب امنیت غذایی جمهوری اسلامی ایران در منظومه اقتصاد مقاومتی، فصلنامه آفاق امنیت، شماره 30، صص 96- 65، تهران: انتشارات دانشگاه جامع امام حسین (ع).
- شهبازی، نجفعلی، صادقی‌عمروآبادی، بهروز؛ عزیزموسوی، سیدعلیرضا. (1390). بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر امنیت اجتماعی، فصلنامه آفاق امنیت، شماره 12، صص 143- 125، تهران: انتشارات دانشگاه جامع امام حسین (ع).
- قاسمی، حسین، (1373)، تعاریف و مبانی نظری امنیت غذایی، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 2، صص 37- 12، تهران: انتشارات وزارت جهاد کشاورزی.
- کلاهدوز، فریبا؛ نجفی، فریبا، (1391)، سامانه ملی پایش امنیت غذا و تغذیه در ایران و تدوین اولین نقشه‌ی وضعیت امنیت غذایی در کشور (پژوهش سمپات)، تهران: انتشارات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت سلامت، دفتر بهبود تغذیه جامعه.
- ماکسوئیل، سیمون، (1379)، امنیت غذایی از دیدگاه فرانوگرایی، ترجمه پرناز صدیقی و بیتا صمیمی، تهران: انتشارات پژوهش‌های برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی.
- ماندل، رابرت، (1379)، چهره متغیر امنیت ملی، چاپ دوم، ترجمه پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- موسوی‌نسب، الهه؛ رحمانی، رهام، (1394)، وضعیت امنیت غذایی در گروه‌های مختلف درآمدی، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 92، صص 245- 217، تهران: انتشارات موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.
- مهرابی بشرآبادی، حسین؛ اوحدی، عبدالحسین، (1393)، بررسی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی در ایران، ویژه‌نامه اقتصاد کشاورزی، دوره 8، صص 121- 111، تهران: انتشارات انجمن علمی اقتصاد کشاورزی ایران.
- نبوی، سیدعبدالحسین؛ حسین‌زاده، علی‌حسین؛ حسینی، سیده هاجر، (1389)، بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر احساس امنیت اجتماعی، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، شماره 40، صص 73-51، تهران: انتشارات دانشگاه اصفهان.
- نعمتی، محمد، (1388)، قوه مقننه و امنیت اقتصادی، تهران: انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
- نوروزی، فرح آرا؛ صمیمی، بیتا، (1381)، ترازنامه غذایی ایران 1380- 1368؛ ارزیابی روند تولید و عرضه مواد غذایی در کشور از دیدگاه تغذیه‌ای، تهران: انتشارات موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی.
- Bickel, G., Nord, M., Price, C., Hamilton, W., Cook, J., 2000. Guide to Measuring Household Food Security. Department of Agriculture Food and Nutrition Service. Available at: http://www.fns.usda.gov/fsec/files/ fsguide.pdf/.
- Bilgin, Pinar.2003. Individual and Societal Dimensions of Security, “Bilkent University Turkey, Department of International Relation, International Studies Review.5
- Bilgin, Pinar.1999. "Security Studies: Theory/Practice”, Department of International Politics, University of Wales, Aberystwyth, Vol. XII, No. 2.
- Bordoff, J. E. 2007. Promoting America's Economic Security through Education. Annual Conference of Georgetown Public Policy Institute. Brookings Institute.
- ENISA. 2012. Economics of Security: Facing the Challenges. Luxembourg: Publications Office of the European Union: European Network and Information Security Agency.
- FAO, 1983. World Food Security: A Reappraisal of the Concepts and Approaches. Director Generals Report. FAO, Rome.
- FAO, 1984. Food Security Assistance Scheme; World Food Security: Selected Issues and Approaches, Committee on Food Security. FAO, Rome.
- FAO, 1996. World Food Summit: Rome Declaration on World Food Security and World Food Summit Plan of Action. FAO, Rome.
- FAO, 2006. Agricultural and Development Economics Division: EC-FAO Food Security Program. Available at: http://www.fao.org/es/esa/.
- FAO, WHO, 1992. Final Report of the International Conference on Nutrition. Rome and Vienna.
- INSIGHT. 2013. Measuring up, Aspirations for Economic Security in the 21st Century. Oakland, CA, USA: The Insight Center for Community Economic Development.
- Krause, Keith".1999. Critical Theory and Security Studies, “Graduate Institute of International Studies, YCISS Occasional Paper, No 33.
- Losman, D.2001. Economic Security: A National Security Folly? Policy Analysis No. 409.Cato Institute.
- Mesjasz, C.2008. Economic Security. H. G. Brauch Globalization and Environmental Challenges: Reconceptualizing Security in the 21st Century. Berlin: Springer.
- Morshedi, L., Lashgarara, F., Hosseini, S. J. F., & Omidi Najafabadi, M. (2015). The Role of organic farming in improving food security in Fars Province. Biological Forum- An International Journal, 7 (2), 426- 429.
- Reutlinger, S., 1986. Poverty and Hunger: Issues and Options for Food Security in Developing Countries. A World Bank Policy Study: ERIC.
- WFP, 2009. Hunger and Markets. World Hunger Series. 3. Earth scan.
- Zha, D.1999. Chinese Consideration of Economic Security. Journal of Chinese Political Sciences.