تبیین عوامل کلیدی تأثیرگذار بر امنیت زیست محیطی ایران در افق زمانی 1408

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای سیاسی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران )نویسنده مسئول

چکیده

امنیت و دستیابی به امنیت پایدار جهت شهروندان هر جامع های به عنوان یکی از اساس یترین و ابتدای یترین
وظایف و مسئولی تهای هر دولت بوده که تمامی ساز و کارهای لازم جهت وصول به آن از سوی دول تها
به کارگرفته خواهد شد، یکی از ابعاد مختلف امنیت بعد زیست محیطی آن بوده که شاید نسبت به سایر ابعاد
امنیت به خصوص بعد نظامی آن از سوی دولت ها به خصوص در کشورهای جهان سومی مورد تاکید
و توجه قرار نگرفته، در حالی که تهدیدات ناشی از این بعد از امنیت خود قادر به وارد نمودن صدمات و
لطمات جبران ناپذیری به منافع ملی و خدشه دار نمودن امنیت ملی هر کشوری م یباشد. در این پژوهش
با هدف شناخت عوامل موثر بر امنیت زیست محیطی کشور در گام نخست تعداد 44 عامل تأثیر گذار بر
امنیت زیست محیطی کشور احصاء و در گام دوم با تشکیل پانل خبرگی عوامل مشابه با یکدیگر ادغام و
تعداد 20 عامل مشخص گردید و در ادامه با استفاده از مدل فریدمن تعداد 10 عامل مهم و اثر گذار تعیین
و در انتها با استفاده از نرم افزار آینده پژوهی می کمک و ب هکارگیری روش تحلیل ماتریس متقاطع، تعداد 3
عامل کلیدی تاثیر گذار بر امنیت زیست محیطی کشور در افق زمانی 1408 مشخص گردید

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Key Factors Affecting Iran’s Environmental Security in 1408 Horizon: An Explanation

نویسندگان [English]

  • yashar zaki 1
  • sajjad najafi 2
1 1ssistant Professor, Department of Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran
2 2h.D. candidate of Political Geography, University of Tehran (Corresponding Author):
چکیده [English]

Security and its sustainably fulfillment for the citizens in every society
is one of the most basic and primary duties and responsibilities of any
government which requires all essential mechanisms to be met. One of
the multifaceted dimensions of security is the environmental security,
which may be taken for granted by governments specially in third world
countries in comparison to other dimensions of the security, particularly
the military one, while the threats arising from this dimension could
inflict irreparable damage to the national interests and national security.
Accordingly, this study seeks to identify the factors affecting the
national environmental security that, in the first step, it counts 44 factors
affecting the environmental security; in the second step, by forming
an expert panel, it combines similar factors and identifies 20 factors.
Then, using Friedman Model, it determines 10 important and effective
factors and at the end, using Mikomak Futures Research Software and
by means of Cross-matrix Analysis Method, it defines 3 key factors affecting
the national environmental security in the 1408 horizon.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security
  • National Security
  • Environmental Security
  • Threat
  • Futures studies
منابع
بررسی تطبیقی رویکرد امنیتی اسلام با رویکرد « ،) - ابراهیمی، شهروز، ستوده، علی اصغر و شیخون، احسان ) 1393
. دوفصلنامه جامع هشناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 2، شماره 1 ،» امنیتی رئالیسم و لیبرالیسم
کاربست رو شهای آیند هپژوهی در « ،) - امینی، سید جواد، سلیمی، حسن، نوروزی، محسن و مبینی، محمد ) 1399
.34- فصلنامه امنیت ملی، سال دهم، شماره 7:35 ،»GBN مطالعات امنیتی با تأکید بر تکنیک سناریونویسی
- بوزان، باری، الی ویور و پاپ دوویلد ) 1392 (، چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت. ترجمه علی رضا طیب، چاپ دوم،
تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی غیر انتفاعی.
- پیشگاهی فرد، زهرا و احمدی دهکاء، فریبرز ) 1391 (، مقدمه ای بر روش های شناخت تهدیدات امنیت ملی در ایران.
چاپ اول، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
. جلد 2 ،» غرر الحکم و درر الکلم « ،) - تمیمی، عبدالواحد )قرن پنجم
فصلنامه ،» و امنیت دولت های اسلامی منطقه خاورمیانه » موازنه تهدید « استراتژی « ،) - جعفری، علی اکبر ) 1392
. مطالعات سیاسی جهان اسلام، سال دوم، شماره 7
، سال 27 ،» نقش هویت ملی در مقابله با تهدیدات آینده، فصلنامه سیاست دفاعی « ،) - چگینی، عباس ) 1397
.173-145 : شماره 105
بحران سوریه و امنیت ملی ایران از دیدگاه نظریه موازنه « ،) - ربیعی، حسن، نقدی، جعفر و نجفی، سجاد ) 1396
. فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی، شماره 30 ،» تهدید
،» تحلیل امنیت هستی شناختی در اندیشه سیاسی فرمانده معظم کل قوا « ،) - رشیدزاده، فت حالله و کرمی، رضا ) 1397
. فصلنامه امنیت ملی، سال هشتم، شماره 27
برآورد تهدیدات سیاسی با رویکرد کنترل و مهار و نقش آن در « ،) - رفعتی، حمیدرضا و صنیعی، محمدحسین ) 1396
فصلنامه امنیت ملی، سال هفتم، شماره بیست و پنجم. ،» ارتقای امنیت ملی
شناسایی و تبی نعوامل و « ،) - رنجر حیدری، وحید، قربانی، ارسان، سیمبر، رضا، حاجیانی، ابراهیم ) 1395
،» پیشرانهای مؤثر بر روابط ایران و شورای همکاری خلیج فارس در افق ده ساله با بهر هگیری از روش می کمک
. مجله آینده پژوهی دفاعی، سال اول، شماره 2
بررسی سیاست خارجی ایران در بحران سوریه با تأکید بر « ،) - سیمبر، رضا، پادروند، مهدی و عزتی، محسن ) 1396
دوفصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سال سوم، شماره اول. ،»)2017- نظریه موازنه تهدید ) 2011
. فصلنامه مطالعات راهبردی، سال 12 ، شماره 3 ،» بوم شناسی سیاسی « ،) - کاویانی راد، مراد ) 1388
نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ،» امنیت زیست محیطی از منظر ژئوپلیتیک « ،) - کاویانی راد، مراد ) 1390
. جلد 20 ، شماره 23
14
پدافند غیرعامل و امنیت سجاد نجفی و همکار| تبیین عوامل کلیدی تأثیرگذار بر امنیت زیست محیطی ایران در افق زمانی 1408
،») مدیریت چال شهای امنیتی در جنوب غرب آسیا )مطالعه موردی افرا طگرایی مذهبی « ،) - کرمی، رضا ) 1399
.464- فصلنامه امنیت ملی، سال دهم، شماره 433:35
امنیت زیست محیطی و سیاستگذاری « ،) - لطفی، حیدر، نامی، محمد حسن، حسن پور، جعفر و بحیرایی، حمید ) 1390
. فصلنامه نگرش های نو در جغرافیای انسانی، سال سوم، شماره 4 ،» امنیت ملی
تروریسم زیس تمحیطی: تحلیل ساختارشناختیِ انواع و مرتکبان « ،) - مشهدی، علی، سالم، بهنام و نیاقی، امید ) 1398
.141-113 : فصلنامه سیاست دفاعی، سال 27 ، شماره 106 ،» آن
آینده پژوهی امنیت گذار و سیاس تهای جمعیتی « ،) - منزوی بزرگی، جواد، احمدی، صادق و علیئی، محمدولی ) 1397
فصلنامه امنیت ملی، سال هشتم، شماره . 30 ،» ج.ا.ا وارائه سناریوهای محتمل
تعیین پیشرا نهای اصلی دیپلماسی « ،) - مینائی، حسین، حاجیانی، ابراهیم، دهقان، حسین و جعفرزاده، فروزنده ) 1395
. مجله آینده پژوهی دفاعی، سال اول، شماره 1 ،» دفاعی ایران در سطوح منطق های و ب ینالملل
تبی نعوامل و پیشرا نهای کلیدی آینده یمن تا « ،) - وقوفی، امید، حاجیانی، ابراهیم، قاسمی، عل یاصغر ) 1396
. 1406 ، مجله آینده پژوهی دفاعی، سال دوم، شماره 4 » سال
بررسی تأث یرمؤلف ههای فرهنگی و اجتماعی دفاع « ،) - یوسفی، اشکان، کشاورز ترک، عین الله و نهادی، هادی ) 1398
.96-69 : فصلنامه راهبرد دفاعی، سال 17 ، شماره 66 ،» مقدس بر آیندة امنیت ملی ج.ا.ایران
- Albekov, A.U. Parkhomenko, T.V. Polubotko, A.A. (2017). Green Logistics in
Russia: The Phenomenon of Progress, Economic and Environmental Security,
European Research Studies, Volume XX, Issue 1: 13-21.
- Georghiou, L., Cassingena, J., Keenen, M., Miles, I. & Popper, R. (2012). Manual
de prospectiva tecnológica. Conceptos y práctica [Technological Prospective
Manual. Concepts and Practice]. Flacso México. Retrieved from:
- http://www.flacso.edu.mx/publicaciones/novedades/Manual-de-prospectivatecnologica.
- Godet, M. (1999). De la anticipación a la acción: Manual de prospectiva y
estrategia [From anticipation to action: Prospective and Strategy Manual],
México: Alfaomega.
- Jiménez, M. (2009).Herramientas para el análisis prospectivo estratégico.
Aplicaciones MICMAC [Tools for strategic prospective analysis. Applications
MICMAC]. Estado de México: Hersa Ediciones.
- Lanicci, John M. Ramsay, James D. Hope Murray, Elisabeth. (2017). Re
conceptualizing Environmental Security as Resilience: Strategic Planning for
Human and National Security, Journal of Human Security and Human Resilience,
Volume 1, No. 1: 1-32.
- Mojica, F. (2005). La construcción del futuro. Concepto y modelo de prospectiva
estratégica, territorial y tecnológica [Future construction. Concept and model of
strategic, territorial and technology foresight]. Santafé de Bogotá: Universidad
Externado de Colombia.
- Schilling, Janpeter. Louise Nash, Sarah. Ide, Tobias. Scheffran, Jürgen. (2017).
Resilience and environmental security: towards joint application in peace building,
Global Change, Peace & Security, Volume 29, Issue 2: 1