ملاحظات اساسی پدافندغیرعامل در پایداری تأمین سوخت کشور )بنزین، نفت- گاز( در شرایط بحرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار امنیت ملی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش آموخته پدافند غیرعامل دانشکده علوم وفنون فارابی

3 عضو هیئت علمی دانشکده علوم وفنون فارابی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی ملاحظات پدافندغیرعامل در پایداری تأمین سوخت در شرایط
بحرانی ناشیا ز تهدید صورت گرفتها ست. سوال پژوهش عبارتا ستا ز: ملاحظاتا ساسی پدافندغیرعامل
در پایداری تأمین سوخت در شرایط بحرانی چیست؟ و فرضیه پژوهش عبارت است از: ملاحظات اساسی
پدافند غیر عامل در پایداری تامین سوخت شامل مقاوم سازی، موازی سازی، تمرکززدایی و مدیریت
بحران است. این پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از روش پژوهش توصیفی انجام شده است. روش ها
و ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده است. جامعه نمونه این پژوهش
را تعداد 77 نفر از صاحبنظران، مدیران و کارشناسان آگاه و متخصص در زمینه پدافندغیرعامل، صنعت
نفت و پالایش و پخش فرآورده های نفتی تشکیل داده اند که بر اساس فرمول کوکران انتخاب گردیده
اند. در این تحقیق پرسش نامه ای با هدف ارزیابی دارائی، ارزیابی تهدید و ارزیابی آسیب پذیری، ارزیابی
پیامدها و ارائه ملاحظات پدافندغیرعامل در پایداری تأمین سوخت تهیه گردید که پایایی آن بر اساس
روش آلفای کرونباخ ) 915 / 0( مورد تائید قرار گرفت. روایی پرسشنامه نیز به روش صوری و با بهره گیری
از نظرات گروه خبرگی مشتمل بر 15 نفر از متخصصان حوزه صنعت نفت و تائید نهایی ایشان انجام شد.
یافته های تحقیق نشان می دهد که ملاحظات اساسی پدافندغیرعامل در پایداری تأمین سوخت در
مهمترین دارایی های این حوزه )پالایشگاه ها، مراکز انتقال و انبار نفت( و بر اساس مهمترین تهدیدات
آن )تهدید تروریستی/خرابکاری، سایبری و نظامی( و بیشترین آسیب پذیری ها )موازنه منفتی تولید
نسبت به مصرف، پراکندگی نامناسب، بزرگ مقیاس بودن، وابستگی به فناوری و تجهیزات خارجی(
عبارت است از: مقاوم سازی سخت افزار و نرم افزاری، تمرکز زدایی متناسب با آمایش سرزمینی، موازی
سازی و کوچک سازی واحدها و ایجاد مدیریت بحران جامع در عملیات تولید، انتقال و توزیع سوخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Basic considerations of passive defenses in the sustainability of fuel supply (gasoline, oil and gas) in the country in critical situations

نویسندگان [English]

  • GHOLAMREZA JALALI FARAHANI 1
  • MOHSEN ASADI 2
  • ABDOLREZA BAGHERI 3
چکیده [English]

The present study aims to identify passive defense considerations in the sustainability of fuel supply in critical situations caused by threats. The research question is: What are the main considerations of the passive defense of fuel sustainability in critical situations? It was also hypothesized that; Basic considerations of passive defense in fuel supply sustainability include retrofitting, parallelization, decentralization and crisis management. This is an applied research in which a descriptive method was used. Methods and tools for collecting information in this research are questionnaires, interviews and observations. The sample population of the study consisted of 77 experts, managers and elites specializing in the field of passive defense, oil industry, refining and distribution of petroleum products, which were selected based on the Cochran formula. In this study, a questionnaire was developed for the purpose of asset valuation, threat assessment and assessment of vulnerability, impact assessment and the provision of passive defense measures in fuel supply sustainability, and its reliability was confirmed to be 0.91, based on Cronbach’s alpha formula. Moreover, validity of the questionnaire was approved based on expert validity, using the ideas and opinions of a group of experts consisting of 15 oil industry experts. The findings of the study showed that the main considerations of passive defenses in the sustainability of fuel supply in the most important assets of this area (refineries, transfer centers and oil depots) and based on its most important threats (terrorist threat / sabotage, cyber and military attacks) and the most vulnerable (Balance of production versus consumption, inappropriate dispersion, large scale, dependence on technology and external equipment) are: Hardware and software upgrades and hardening , decentralization based on land consolidation and preparation, parallelization and reduction of units, and creating a comprehensive crisis management in the production, transmission and distribution of fuel.

کلیدواژه‌ها [English]

  • passive defense threats vulnerabilities sustainability fuel supply
منابع
الف- منابع فارسی
ابراهیم نژاد، محمد، ) 1389 (، راهبردهای حفاظت از زیرساخت های حیاتی، تهران:
انتشارات بوستان حمید.
اسکندری، حمید، ) 1389 (، فرهنگ اصطلاحات پدافندغیرعامل، تهران: انتشارات
بوستان حمید.
اسکندری، حمید، ) 1395 ( دانستنی های پدافند غیرعامل، تهران: انتشارات بوستان
حمید.
پوربهی، محمدصادق ) 1390 (، طراحی ساختمان های مقاوم در برابر انفجار در
صنایع پتروشیمی، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
پوری رحیم، علی اکبر، ) 1391 (، مدیریت بحران ناشی از جنگ، چاپ اول، تهران:
انتشارات دانشگاه امام حسین )ع(،
جلالی، غلامرضا، ) 1391 (، چهارگفتار درباب پدافندغیرعامل، چاپ دوم، تهران:
انتشارات محدث
جلالی، غلامرضا، ) 1391 (، روش و مدل برآیند تهدید در پدافندغیرعامل، چاپ اول،
تهران: انتشارات دانشگاه امام حسین )ع(
خاکی غلام رضا، ) 1379 (، روش تحقیق در مدیریت، تهران: انتشارات علمی دانشگاه
آزاد اسلامی.
درخشان، مسعود، ) 1391 ( امنیت انرژی و تحولات آینده بازارهای نفت و گاز، فصلنامه
راهبرد، تهران: انتشارات پژوهشکده تحقیقات راهبردی.
رمضانی علی اصغر، ) 1392 ( اولویت بندی اقدامات پدافندغیرعامل در مراکز انتقال
نفت، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی
سید جواد پادام و سید جواد نوراحمدی، ) 1395 (، بررسی مقاوم سازی نفت و گاز سیستم
انرژی ایران از منظر استمرار تولید، پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، سال پنجم، تهران:
انتشارات وزارت نیرو
صادقی، زین العابدین، نجفی نعمت ا...، ) ۱۳۹۳(، ارائه راهکارهای کاهش آسی بپذیری
تاسیسات و تجهیزات شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه لرستان از دیدگاه
پدافند غیرعامل، کرمان: انتشارات دانشگاه شهید باهنر
عبدالوند محمد، مقصودی کاظم، ) 1388 ( مقاله صدمات مکانیکی در خطوط لوله و عوامل
موثر در ارزیابی آ نها، تهران: دومین کنفرانس لوله و خطوط انتقال نفت و گاز.
علمداری، شهرام، ) 1391 (، روش های ارزیابی آسیب پذیری زیرساخت ها و مدیریت
بحران، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران
قیم، جمال ) 1388 (، تدوین راهبرد پدافندغیرعامل درحوزه انرژی کشور بارویکردمدیریت
بحران درزیرساخ تها، تهران: اولین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت زیرساخت ها
کریمی، محمدرحیم، ) 1394 (، اقدامات پدافندغیرعامل پالایشگاه تهران در برابر
تهاجم هوایی، تهران: انتشارات دانشکده علوم وفنون فارابی
محمدی پور ابراهیم، ) 1395 (، عوامل موثر بر تداوم جریان انتقال نفت و فرآورده
های آن با تاکید بر پدافند غیرعامل، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی
معینی، عباس، ) 1385 (، اطلاعات بهداشتی ایمنی وزیست محیطی فرآورده های
نفتی، تهران: انتشارات روابط عمومی شرکت ملی پخش
نعمتی، عباس، ) 1392 (، شناسایی تهدیدات و آسیب پذیری های تلمبه خانه های نفت
ایران با تاکید بر پدافند غیرعامل )مطالعه موردی تلمبه خانه تنگ فنی لرستان(، تهران:
انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی
ب- منابع لاتین
Processing Plants. 2nd Edition. American Petroleum Institute, Washington
D.C.
Barton,2004. Energy security: managing risk in a dynamic legal and regulatory
environment. Oxford : Oxford University Press, American Petroleum
Institute April 2005Security Guidelines for the Petroleum Industry.
William L. Bounds,2008Design of blast resistant buildings in petrochemical
facilities.
Chang،Hsu- His- Huang2005،Wen-chin. Application of a quantification SWOT
analytical method
http://www.niordc.ir
http://www.shana.ir
Basic considerations of civil defense in the stability of the country ‘s fuel supply
(petrol, oil - gas) in critical condition.