منافع ژئوپلیتیکی ایران در تلاش برای تأمین امنیت منطقه ای در غرب آسیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

چکیده


اصولا امنیت یک منطقه نقش موثری در امنیت ملی و داخلی کشورهای آن منطقه
دارد و همچنین در گسترش امنیت بی نالمللی نقش موثری ایفا م یکند. با ورود به قرن
بیس تویکم و گسترش حوز ههای امنیت و پیوند بیشتر آن با سایر ابعاد و زوایای زندگی
بشر، امنیت منطق های، بیشتر از گذشته توجه قدر تهای بزرگ جهانی و منطق های را به
خود جلب کرده است و موجب رقابت روزافزون در عرصه تحولات امنیتی شده و ترتیبات
نظم و امنیت منطق های را دگرگون کرده است. یکی از مهمترین مناطق جهان که همواره
در حوز ههای امنیتی مورد توجه واقع شده، منطقه غرب آسیاست. گستردگی این منطقه و
حضور بازیگران متعدد منطق های و فرامنطق های و تلاش آنها برای حداکثرسازی سهم خود
از تحولات امنیتی منطقه، هزینه تأمین امنیت در این منطقه را افزایش داده و غرب آسیا
به عرص های برای رقابت قدر تها در حوزه مسائل امنیتی بدل شده است. ایران به عنوان
یکی از مهمترین کشورهای منطقه، در سا لهای اخیر نقش موثری را در تحولات امنیتی
منطقه خاورمیانه ایفا م یکند و در این میدان در تلاش برای تثبیت امنیت و از بین بردن
عوامل امنی تزدا از منطقه است. از همین رو در پژوهش حاضر درصدد پاس خگویی به این
پرسش خواهیم بود که چه منافع ژئوپلیتیکی برای ایران در خاورمیانه وجود دارد که
مشوق ایران در تأمین امنیت منطقه و صرف هزینه امنیتی برای آن شده است؟ به بیانی
دیگر ژئوپلیتیک خاورمیانه چه ارتباطی با مسائل امنیتی و توجه بیشتر ایران به امنیت
منطق های دارد؟ لذا تلاش م یشود با رویکردی تبیینی-تحلیلی و بهر هگیری از نظریات
ژئوپلیتیکی و نظریات امنیتی و با استفاده از منابع کتابخان های و اینترنتی به پرسش
پژوهش پاسخ داده شود

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iran’s geopolitical interests in attempt to provide regional security in West Asia

نویسنده [English]

  • EHSAN YARI
چکیده [English]

Basically, security in a region plays an effective role in the national and international security of the region and also plays an important role in expanding international security. With the advent of the twenty-first century and the expansion of the security spheres and its further integration with other dimensions of human life, regional security has attracted the attention of the major global and regional powers, and has led to ever-increasing competition in the field of security change and arrangements. And consequently changed the regional order and security. One of the most important areas of the world that has always been considered in the security spheres is the West Asian region. Extending the region and the presence of numerous regional and transregional actors and their efforts to maximize their contribution to regional security developments has increased security costs in the region and has become an area for security rivalries in the security field. Iran, as one of the most important countries in the region, has played an active role in the Middle East security developments in recent years and is trying to stabilize security and eliminate security threats from the region. Therefore, in the present study, we are going to answer the following question: what are the geopolitical interests for Iran in the Middle East that has encouraged Iran to secure the region and spend on it? In other words, what is the geopolitics of the Middle East related to security issues and Iran’s greater attention to regional security? Therefore, this study is an attempt to address this research question by using an analytic approach and utilizing geopolitical and security theories and using library and internet resources

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security West Asia Iran Great Powers Geopolitical Benefits
منابع و مآخذ
-اسپوزیتو، جان ) 1393 (. انقلاب اسلامی ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن
مدیرشانه چی، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
-امیراحسنی، منیرالسادات ) « .)1395 گزارش انکتاد از سرمای هگذاری مستقیم خارجی در
جهان و ایران ) »)2016 ،. وزارت امور اقتصادی و دارایی، دفتر تحقیقات و سیاست های
پولی.
-برزگر، کیهان ) « .)1387 ایران، خاورمیانه و امنیت بی نالملل »، فصلنامه سیاست
خارجی، سال بیست و دوم، شماره 3، پاییز، صص 656 - 653 .
-بوزان، باری ) 1378 (. مردم دول تها و هراس. پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران.
-بوزان، باری ) « .)1379 آشنایی با مکتب کپنهاک در حوزه مطالعات امنیتی، گفتگوی
علمی »، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره سوم، پاییز، سال سوم، شماره مسلسل
9. صص 1- 8.
-بوزان، باری. ویور، الی. دو ویلد، پاپ ) 1386 (. چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت.
مترجم: علیرضا طیب. پژوهشکده مطالعات راهبردی. تهران.
-بوزان، باری. ویور، الی ) 1388 (. مناطق و قدر تها: ساختار امنیت بی نالملل، ترجمه
رحمن قهرمان پور، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
-پوراحمدی، حسین ) « .)1388 تأثیر منافع راهبردی آمریکا در خاورمیانه بر منافع
جمهوری اسلامی ایران »، روابط خارجی، سال اول، شماره 2، تابستان، صص 88 - 57 .
-جلیلوند، محسن ) « .)1393 خارومیانه؛ بی ثباتی تا سال »2050 ، مجله شهروند، سال
دوم، شماره 398 ، مهر. صص 10 .
-جما لزاده، ناصر ) « .)1391 قدرت نرم انقلاب اسامی ایران و نظریه صدرو فرهنگی
انقلاب )با تأکید بر بیداری اسامی در منطقه( »، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال
اول، شماره 4، پاییز، صص 86 - 61 .
-حاف ظنیا، محمدرضا ) 1393 (. اصول و مفاهیم ژئوپلتیک، مشهد: پاپلی.
-داداندیش، پروین، کوزه گر کالجی، ولی ) « .)1389 بررس ��ی انتق ��ادی نظریه مجموعه
امنیتی منطق های با اس ��تفاده از محیط امنیتی منطقة قفقاز جنوبی »، فصلنامه راهبرد،
سال نوزدهم، شماره 56 ، پاییز، صص 107 - 73 .
-درا ی سدل ، آلا سد یر. ب ل یک، جرا لد اچ ) 1386 (. جغرافیای سیاسی خاورمیانه وشمال
آفریقا، ترجمه دره میرحیدر، تهران: وزارت ا مور خار جه، مو س سه چاپ و ا ن ت شارات.
-ربیعی، حسین ) « .)1396 ایران و راهبردهای دستیابی به رهبری منطقه ای »، فصلنامه
سیاست متعالیه، سال پنجم، شماره 16 ، بهار 96 ، صص 136 - 117 .
-زرقانی، سیدهادی، قلی زاده، معصومه ) « .)1391 بررسی و تحلیل نقش و جایگاه
استراتزیک سواحل مکران »، اولین همآیش ملی توسعه سواحل مکُران و اقتدار دریایی
جمهوری اسلامی ایران- 28 لغایت 30 بهمن. کد مقاله: 1041 .
-سورتچی، محمدرضا ) « .)1392 بررسی نقش جمهوری اسلامی ایران بر امنیت منطق های
و فرامنطق های »، سیاست دفاعی، سال بیست و دوم، شماره 85 ، زمستان، صص 215 -
.183
-شاکری، مجید ) « .)1386 ایران و الگوی امنیت منطق های در آسیای جنوب غربی ،»
نگرش راهبردی، شماره 87 ، بهمن، صص 113 - 138 .
-طاهری، سیدمهدی. حقی، محرم ) « .)1391 واکاوی صدرو انقلاب اسلامی ایران و ثمرات
آن »، هشتمین همایش بی نالمللی دکترین مهدویت، تهران، صص 25 - 1.
-عباسی، ابراهیم و همکاران ) « .)1395 الگوی امنیتی بازدارندگی در تنگه هرمز و امنیت
ملی جمهوری اسلامی ایران »، پژوه شهای راهبردی سیاست، سال پنجم، شماره 17 ،
تابستان، صص 77 - 59 .
-عزتی، عزت الله ) 1373 (. ژئواستراتژی، تهران: سمت.
-عطایی، فرهاد، شیبانی، اعظم ) « .)1390 ژئوپلتیک همکاری و رقابت ایران و سوریه در
آسیای مرکزی در چارچوب ژئوپلتیک »، مطالعات اوراسیای مرکزی، مرکز مطالعات
عالی بین المللی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال چهارم، شماره 8، بهار و تابستان،
صص 131 - 151 .
-قاسمی، فرهاد ) 1389 (. اصول روابط بی نالملل، تهران: نشر میزان.
-قاسمی، فرهاد ) 1390 (. نظری ههای روابط بی نالملل و مطالعات منطق های، تهران: نشر
میزان.
-قنبرلو، عبداله ) « .)1388 مفهوم و ماهیت قدرت منطق های »، فصلنامه مطالعات
راهبردی، شماره 4، زمستان، صص 68 - 38 .
-کمب، جفری و هارکاوی، رابرت ) 1383 (. جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمة
سید مهدی حسینی متین، تهران، پژوهشکدة مطالعات راهبردی.
-کوهن، سائول برنارد ) 1387 (. ژئوپلتیک نظام جهانی، ترجمه عباس کاردان، تهران:
ابرار معاصر.
-ماله میر، احمد ) 1390 ( تأثیر محیط امنیتی و استراتژیک خلیج فارس بر سیستم
بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد مطالعات منطق های، استاد
راهنما: فرهاد قاسمی، شیراز: دانشگاه شیراز.
-مجتهدزاده، پیروز ) 1392 (. جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران: سمت.
-مختاری هشی، حسین. نصرتی، حمیدرضا ) « .)1389 امنیت انرژی و موقعیت ژئوانرژی
ایران »، فصلنامه ژئوپلتیک، سال 6، شماره دوم، تابستان، صص 124 - 95 .
- مؤم نزاده، رضا ) « .)1392 بازدارندگی دفاعی جدید جمهوری اسامی ایران ،»
پژوهشنامه دفاع مقدس، سال دوم، شماره 7، پاییز، 180 - 147 .
-نجات، سیدعلی ) « .)1393 رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال
تحولات نوین خاورمیانه »، فصلنامه سیاست، سال اول، شماره 4، زمستان، صص 76 -
.61
- Abolhosseini, Shahrouz & et.al. (2017). “Energy security and competition
over energy resources in Iran and Caucasus region”. AIMS Energy, 5(2),
pp224-238. DOI: 10.3934/energy.2017.2.224.
- Beck, Lucille. (2016). Iranian Foreign Policy: Context, Regional Analyses
and U.S. Interests (Politics and Economics of the Middle East), Nova Science
Publishers, England (UK).
- Declaration of Independents Americas Oil & Gas producers. (2018). Energy
Security & Geopolitics: Iran and the Strait of Hormuz, available in: http://
oilindependents.org/energy-security-geopolitics-in-the-21st-century-iran/
- Katzman, Kenneth (2017), “Iran’s Foreign Policy”, Congressional Research
Service. pp1-43.
- Koolaee, Elaheh. (2011). “ Iran’s Role in Energy Security at Regional and
Global Levels”. Iranian Economic Review, Vol.15, No.28, pp95-115. https://
ier.ut.ac.ir/pdf_32716_e4085abcf798de4ac5c57fa69cacbffc.html
- Nasr, Vali. (2014). “When the Shiites Rise”, Foreign Affairs, Vol. 85, No. 4,
pp. 58-71 http://www.jstor.org/stable/20032041.
- NATO Review. (2016). The rise of Iran as a regional power: Shia empowerment
and its limits,, last seen at: 2018/4/5 https://www.nato.int/docu/review/2016/
Also-in-2016/iran-regional-power-tehran-islamic/EN/index.htm
- Paul, T.V. (2012). International Relations Theory and Regional Transformation,
Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139096836
- Takeyh, Ray. (2007). “The Iran puzzle”, The American prospect, May 22, last
seen at: 2018/4/5, http://prospect.org/article/iran-puzzle.
Geopolitical interests of Iran in an effort to secure regional security in West