منافع ژئوپلیتیکی ایران در تلاش برای تأمین امنیت منطق های در غرب آسیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 کارشناس ارشد مطالعات خاورمیانه دانشگاه شیراز

چکیده


اصولاً امنیت یک منطقه نقش موثری در امنیت ملّی و داخلی کشورهای آن منطقه
دارد و همچنین در گسترش امنیت بی نالمللی نقش موثری ایفا م یکند. با ورود به قرن
بیس تویکم و گسترش حوز ههای امنیت و پیوند بیشتر آن با سایر ابعاد و زوایای زندگی
بشر، امنیت منطق های بیشتر از گذشته توجه قدر تهای بزرگ جهانی و منطق های را به
خود جلب کرده است. یکی از مهمترین مناطق جهان که همواره در حوز ههای امنیتی مورد
توجه واقع شده، منطقه غرب آسیاست. گستردگی این منطقه و حضور بازیگران متعدد
منطق های و فرامنطق های و تلاش آنها برای حداکثرسازی سهم خود از تحولات امنیتی
منطقه، هزینه تأمین امنیت در این منطقه را افزایش داده و غرب آسیا به عرص های برای
رقابت قدر تها در حوزه مسائل امنیتی بدل شده است. ایران به عنوان یکی از مهمترین
کشورهای منطقه، در سا لهای اخیر نقش موثری را در تحولات امنیتی منطقه خاورمیانه
ایفا م یکند و در این میدان در تلاش برای تثبیت امنیت و از بین بردن عوامل امنی تزدا
از منطقه است. از همین رو در پژوهش حاضر درصدد پاس خگویی به این پرسش خواهیم
بود که چه منافع ژئوپلیتیکی برای ایران در خاورمیانه وجود دارد که مشوّق ایران در
تأمین امنیت منطقه و صرف هزینه امنیتی برای آن شده است؟ به بیانی دیگر ژئوپلیتیک
خاورمیانه چه ارتباطی با مسائل امنیتی و توجه بیشتر ایران به امنیت منطق های دارد؟ لذا
تلاش م یشود با رویکردی تبیینی-تحلیلی و بهر هگیری از نظریات ژئوپلیتیکی و نظریات
امنیتی و با استفاده از منابع کتابخان های و اینترنتی به پرسش پژوهش پاسخ داده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iran’s geopolitical interests in attempt to provide regional security in West Asia

نویسندگان [English]

  • EHSAN YARI 1
  • RASOUL SAFIZADEH 2
چکیده [English]

Basically, security in a region plays an effective role in the national and international security of the region and also plays an important role in expanding international security. With the advent of the twenty-first century and the expansion of the security spheres and its further integration with other dimensions of human life, regional security has attracted the attention of the major global and regional powers, and has led to ever-increasing competition in the field of security change and arrangements. And consequently changed the regional order and security. One of the most important areas of the world that has always been considered in the security spheres is the West Asian region. Extending the region and the presence of numerous regional and transregional actors and their efforts to maximize their contribution to regional security developments has increased security costs in the region and has become an area for security rivalries in the security field. Iran, as one of the most important countries in the region, has played an active role in the Middle East security developments in recent years and is trying to stabilize security and eliminate security threats from the region. Therefore, in the present study, we are going to answer the following question: what are the geopolitical interests for Iran in the Middle East that has encouraged Iran to secure the region and spend on it? In other words, what is the geopolitics of the Middle East related to security issues and Iran’s greater attention to regional security? Therefore, this study is an attempt to address this research question by using an analytic approach and utilizing geopolitical and security theories and using library and internet resources

کلیدواژه‌ها [English]

  • Security West Asia Iran Great Powers Geopolitical Benefits
منابع و مآخذ
-اسپوزیتو، جان ) 1393 (. انقلاب اسلامی ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن
مدیرشان هچی، تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
گزارش انکتاد از سرمای هگذاری مستقیم « .) -امیراحسنی، منیرالسادات ) 1395
وزارت امور اقتصادی و دارایی، دفتر تحقیقات .،») خارجی در جهان و ایران ) 2016
و سیاس تهای پولی.
فصلنامه سیاست ،» ایران، خاورمیانه و امنیت بی نالملل « .) -برزگر، کیهان ) 1387
.653- خارجی، سال بیست و دوم، شماره 3، پاییز، صص 656
-بوزان، باری ) 1378 (. مردم دول تها و هراس. پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران.
آشنایی با مکتب کپنهاک در حوزه مطالعات امنیتی، گفتگوی « .) -بوزان، باری ) 1379
فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره سوم، پاییز، سال سوم، شماره مسلسل ،» علمی
.8- 9. صص 1
-بوزان، باری. ویور، الی. دو ویلد، پاپ ) 1386 (. چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت.
مترجم: علیرضا طیب. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
-بوزان، باری. ویور، الی ) 1388 (. مناطق و قدر تها: ساختار امنیت بی نالملل،
ترجمه رحمن قهرمان پور، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
تأثیر منافع راهبردی آمریکا در خاورمیانه بر منافع « .) -پوراحمدی، حسین ) 1388
.57- روابط خارجی، سال اول، شماره 2، تابستان، صص 88 ،» جمهوری اسلامی ایران
مجله شهروند، ،» خارومیانه؛ بی ثباتی تا سال 2050 « .) -جلیلوند، محسن ) 1393
. سال دوم، شماره 398 ، مهر. صص 10
قدرت نرم انقلاب اسامی ایران و نظریه صدور فرهنگی « .) -جما لزاده، ناصر ) 1391
پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال ،») انقلاب )با تأکید بر بیداری اسلامی در منطقه
.61- اول، شماره 4، پاییز، صص 86
-حاف ظنیا، محمدرضا ) 1393 (. اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد: پاپلی.
بررسی انتقادی نظریه مجموعه « .) -داداندیش، پروین. کوز هگر کالجی، ولی ) 1389
فصلنامه راهبرد، ،» امنیتی منطق های با استفاده از محیط امنیتی منطقة قفقاز جنوبی
.73- سال نوزدهم، شماره 56 ، پاییز، صص 107
-درا ی سدل ، آلا سد یر. ب ل یک، جرا لد اچ ) 1386 (. جغرافیای سیاسی خاورمیانه وشمال
آفریقا، ترجمه دره میرحیدر، تهران: وزارت ا مور خار جه، مو س سه چاپ و ا ن ت شارات.
فصلنامه ،» ایران و راهبردهای دستیابی به رهبری منطق های « .) -ربیعی، حسین ) 1396
.117- سیاست متعالیه، سال پنجم، شماره 16 ، بهار 96 ، صص 136
بررسی و تحلیل نقش و جایگاه « .) -زرقانی، سیدهادی، قل یزاده، معصومه ) 1391
اولین همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار ،» استراتزیک سواحل مکران
. دریایی جمهوری اسلامی ایران- 28 لغایت 30 بهمن. کد مقاله: 1041
بررسی نقش جمهوری اسامی ایران بر امنیت « .) -سورتچی، محمدرضا ) 1392
سیاست دفاعی، سال بیست و دوم، شماره 85 ، زمستان، ،» منطق های و فرامنطق های
.183- صص 215
،» ایران و الگوی امنیت منطق های در آسیای جنوب غربی « .) -شاکری، مجید ) 1386
.138- نگرش راهبردی، شماره 87 ، بهمن، صص 113
واکاوی صدرو انقلاب اسلامی ایران « .) -طاهری، سیدمهدی. حقی، محرم ) 1391
.1- هشتمین همایش بی نالمللی دکترین مهدویت، تهران، صص 25 ،» و ثمرات آن
الگوی امنیتی بازدارندگی در تنگه هرمز و « .) -عباسی، ابراهیم و همکاران ) 1395
پژوه شهای راهبردی سیاست، سال پنجم، ،» امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران
.59- شماره 17 ، تابستان، صص 77
-عزتی، عزت الله ) 1373 (. ژئواستراتژی، تهران: سمت.
ژئوپلتیک همکاری و رقابت ایران و سوریه « .) -عطایی، فرهاد، شیبانی، اعظم ) 1390
مطالعات اوراسیای مرکزی، مرکز ،» در آسیای مرکزی در چارچوب ژئوپلیتیک
مطالعات عالی بی نالمللی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال چهارم، شماره 8، بهار
.151- و تابستان، صص 131
-قاسمی، فرهاد ) 1389 (. اصول روابط بی نالملل، تهران: نشر میزان.
-قاسمی، فرهاد ) 1390 (. نظری ههای روابط بی نالملل و مطالعات منطق های، تهران:
نشر میزان.
فصلنامه مطالعات ،» مفهوم و ماهیت قدرت منطق های « .) -قنبرلو، عبداله ) 1388
.38- راهبردی، شماره 4، زمستان، صص 68
-کمب، جفری. هارکاوی، رابرت ) 1383 (. جغرافیای استراتژیک خاورمیانه، ترجمة
سیدمهدی حسینی متین، تهران، پژوهشکدة مطالعات راهبردی.
-کوهن، سائول برنارد ) 1387 (. ژئوپلتیک نظام جهانی، ترجمه عباس کاردان، تهران:
ابرار معاصر.
-مال همیر، احمد ) 1390 ( تأثیر محیط امنیتی و استراتژیک خلیج فارس بر
سیستم بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران، پایا ننامه کارشناسی ارشد مطالعات
منطق های، استاد راهنما: فرهاد قاسمی، شیراز: دانشگاه شیراز.
-مجتهدزاده، پیروز ) 1392 (. جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیایی، تهران:
سمت.
امنیت انرژی و موقعیت ژئوانرژی « .) -مختاری هشی، حسین. نصرتی، حمیدرضا ) 1389
.95- فصلنامه ژئوپلیتیک، سال 6، شماره دوم، تابستان، صص 124 ،» ایران
،» بازدارندگی دفاعی جدید جمهوری اسامی ایران « .) - مؤم نزاده، رضا ) 1392
.147- پژوهشنامه دفاع مقدس، سال دوم، شماره 7، پاییز، 180
رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال « .) -نجات، سیدعلی ) 1393
فصلنامه سیاست، سال اول، شماره 4، زمستان، صص ،» تحولات نوین خاورمیانه
.61-76
Abolhosseini, Shahrouz & et.al. (2017). “Energy security and competition
over energy resources in Iran and Caucasus region”. AIMS Energy,
5(2), pp224-238. DOI: 10.3934/energy.2017.2.224.
Beck, Lucille. (2016). Iranian Foreign Policy: Context, Regional Analyses
and U.S. Interests (Politics and Economics of the Middle East),
Nova Science Publishers, England (UK).
Declaration of Independents Americas Oil & Gas producers. (2018).
Energy Security & Geopolitics: Iran and the Strait of Hormuz, available
in: http://oilindependents.org/energy-security-geopolitics-in-the-
21st-century-iran/
Katzman, Kenneth (2017), “Iran’s Foreign Policy”, Congressional Research
Service. pp1-43.
Koolaee, Elaheh. (2011). “ Iran’s Role in Energy Security at Regional
and Global Levels”. Iranian Economic Review, Vol.15, No.28, pp95-
115. https://ier.ut.ac.ir/pdf_32716_e4085abcf798de4ac5c57fa69cacbffc.
html
Nasr, Vali. (2014). “When the Shiites Rise”, Foreign Affairs, Vol. 85,
No. 4, pp. 58-71 http://www.jstor.org/stable/20032041.
NATO Review. (2016). The rise of Iran as a regional power: Shia empowerment
and its limits,, last seen at: 2018/4/5 https://www.nato.int/
docu/review/2016/Also-in-2016/iran-regional-power-tehran-islamic/
EN/index.htm
Paul, T.V. (2012). International Relations Theory and Regional Transformation,
Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/
CBO9781139096836
Takeyh, Ray. (2007). “The Iran puzzle”, The American prospect, May
22, last seen at: 2018/4/5, http://prospect.org/article/iran-puzzle.