ارزیابی پس از بهره‌برداری، روشی برای دستیابی به پدافند غیرعامل در طراحی خوابگاه‌های دانشجویی (موردمطالعه: خوابگاه دختران جونقان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه فنی و حرفه ای چهارمحال و بختیاری

2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان

3 دانشگاه هنر اصفهان

4 عضو هیأت علمی دانشگاه فنی و حرفه‌ای مازندران

چکیده

برآورد اندازهٔ توانمندی بناها در برابر حوادث و پیش‌بینی میزان آسیب‌ها با توجه به توانمندی‌ها از پایه‌های موفقیت یک طرح در پدافند غیرعامل است. هدف اصلی این نوشتار امکان‌سنجی توانایی مطالعات ارزیابی پس از بهره‌برداری در برآورد توانمندی ساختمان خوابگاه دانشجویی و تعیین اقدامات موردنیاز پدافند غیرعامل در طراحی خوابگاه‌های دانشجویی است.
نوشتار حاضر از دو بخش تشکیل می‌شود: بخش اول شامل یک بحث کیفی برای کشف چگونگی ارتباط عوامل چهارگانه ارزیابی پس از بهره‌برداری با پدافند غیرعامل در خوابگاه‌های دانشجویی است و به روش اکتشافی انجام می‌شود و طی آن اهداف و خواسته‌های تعریف‌شده پدافند غیرعامل در ساختمان‌ها ـ که در نشریات سازمان پدافند غیرعامل کشور و مبحث 21 مقررات ملی ساختمان تصریح‌شده است ـ با نظریه‌ها و یافته‌های روانشناسی محیط تطبیق داده می‌شود. نتیجهٔ این بخش اول پژوهش تبیین دلالت ارزیابی پس از بهره‌برداری در اهداف و اصول پدافند غیرعامل می‌نماید و دستیابی به روابط و دستورالعمل‌های کمی است که استخراج وضع موجود خوابگاه و سطوح اقدامات موردنیاز پدافندی را تسهیل می‌کند. بخش دوم کاربرد عملی نتایج به‌دست‌آمده از بخش اول در نمونهٔ موردی ساختمان خوابگاه دخترانهٔ آموزشکده فنی حرفه‌ای جونقان است. در این بخش برای برآورد وضع موجود از میزان رضایتمندی ساکنان و کیفیت فضاها از روش کمی با ابزار مشاهدهٔ فضاها و مصاحبه و پرسشنامه با ساکنان استفاده می‌شود. در این بخش 59% از ساکنان مورد پرسش قرار گرفتند و نتایج به روش آماری مورد تحلیل گرفت. درنتیجهٔ بخش دوم پژوهش مجموعه‌ای شامل اقدامات عملی موردنیاز برای دستیابی به پدافند غیرعامل مؤثر در خوابگاه جونقان به دست آمد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Post-operational evaluation, a method to achieve passive defense in the design of student dormitories (Case study: Jonghan Girls' Dormitory)

نویسندگان [English]

  • Mehri Mohammadian 1
  • Jafar Yusefpour 2
  • Mehdi Mahmoudi Kamel Abad 3
  • Seyyed Ruhollah Qadiri Amraei 4
چکیده [English]

Assessing the structural resilience of buildings to accidents and forecasting potential damages based on their capabilities is a fundamental aspect of the effectiveness of a passive defense strategy. The primary objective of this paper is to assess the practicality of post-operation evaluation studies in evaluating the capacity of student dormitory buildings and defining the requisite passive defense measures in the construction of such dormitories.
The article comprises two distinct sections: The initial section involves a qualitative analysis aimed at exploring the relationship between the four factors of post-operation evaluation and passive defense in student dormitories. This analysis is conducted in an exploratory manner, where the objectives and requirements of passive defense in buildings, as outlined in the publications of the National Defense Organization and topic 21 of the National Building Regulations, are aligned with the theories and findings of environmental psychology. The initial phase of the research aims to elucidate the consequences of post-exploitation evaluation on passive defense objectives and principles. It also seeks to establish connections and quantitative guidelines that streamline the assessment of the dormitory's current state and the necessary defense measures. The second phase entails implementing the findings from the previous part in a real-life scenario, specifically the case study of the girls' dormitory building at Jonghan Vocational Technical School. To assess the existing condition, the level of happiness among residents, and the quality of the spaces, a quantitative approach is employed. This entails utilizing techniques such as space observation, interviews, and surveys with the residents. It surveyed a total of 59% of the local inhabitants within this particular segment and statistically analyzed their responses. The second portion of the research yielded a set of practical methods necessary to provide an efficient passive defense at Jonghan dormitory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • post-exploitation assessment
  • residential facilities for students
  • and non-aggressive defense
  1. منابع

    انواری، زهره. (1397). حس تعلق به خوابگاه، مطالعه موردی دختران دانشگاه‌های دولتی شهر تهران. تحقیقات فرهنگی ایران، 11، (2). (پیاپی 42) صص: 105-131. https://doi. org/10. 22631/jicr. 2018. 1708. 2342

    بهشتی اصل، احد، ابراهیمی، محمدرضا. (1400). حس مکان و خاطرات جمعی شهروندان: واکاوی پدیدارشناختی حس مکان در دروازه‌های کهن شهری. نمونه موردی: شهر تبریز. فصلنامه علمی کارافن، 18(ویژه‌نامه 1)، صص: 113-132 doi: 10. 48301/kssa. 2021. 128435

    پورجوان، خسرو، طلایی، آویده، کابلی، محمدهادی، تقوایی، ویدا. (1400). ارزیابی مؤلفه‌های اجتماع‌محور در مجتمع‌های مسکونی با هدف بهبود کیفیت زندگی. (مطالعه موردی: مجتمع مسکونی چهارصد دستگاه نازی‌آباد). فصلنامهٔ علمی کارافن، 18(ویژه‌نامه 1) صص: 35-57 doi: 10. 48301/kssa. 2021. 130346

    جعفری، مژده، اسدپور، علی و حائری، سلما. (1399). راهبردهای طراحی خوابگاه‌های دانشجویی بر اساس تحلیل قرارگاه‌های رفتاری. (نمونه موردمطالعه: خوابگاه دانشجویان دختر دانشگاه شیراز). معماری و شهرسازی ایران، دوره 11، شماره 19، صص: 167–186.

    حیدری، علی‌اکبر و مطلبی، قاسم و انصاری راد، غزال. (1397). بازشناسی مفهوم قلمرو در سه حوزه کالبدی، رفتاری و معناشناختی در معماری. مسکن و محیط روستا، دوره 37(161)، صص: 124 ـ107.

    حیدری، علی‌اکبر، عبدی پور، زهرا. (1394). ارزیابی نقش خلوت در ارتقای دل‌بستگی به مکان در خوابگاه‌های دانشجویی. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، صص: 86 ـ73، (4)20. doi: 10. 22059/jfaup. 2016. 59674

    حیدری، علی‌اکبر. و عبدی‌پور، زهرا. (1395)، بررسی دل‌بستگی به مکان در خوابگاه‌های دانشجویی، چهارمین کنگرهٔ بین‌المللی عمران، معماری و توسعهٔ شهری، تهران

    خاک‌زند، مهدی، جعفری خالدی، هانیه، (1402). منظر به‌مثابه معماری؛ رهیافتی نوین به‌سوی نجات‌بخشی معماری توسط منظر با رویکرد پدافند غیرعامل. فصلنامه پدافند غیرعامل، دوره 14، شماره2، صص: 99 ـ 109.

    خراباتی، ساجده و یزدان‌فر، سیدعباس. (1395). عوامل مؤثر در ایجاد دل‌بستگی به مکان در خوابگاه‌های دانشجویی، (نمونه موردی خوابگاه دانشگاه سمنان). معماری و شهرسازی ایران، دوره7(2)، صص: 148 ـ139.

    دفتر مقررات ملی ساختمان. (1391). پدافند غیرعامل. تهران.

    رضاقلی زاده، بهنام. (1399). بررسی آسیب‌های اجتماعی نوجوانان و نقش رسانه در پیشگیری و کنترل آن. فصلنامه علمی رسانه، (1)، صص: 166 ـ147.

    رئیسی، ایمان و حسینی، الهه سادات، (1394). بررسی رابطهٔ خلوت و تعامل در چند مجتمع مسکونی قزوین. هویت شهر. دوره 9، شماره 21، صص: 29ـ40.

    زارع‌پور، افضل. (1397). کاربرد پدافند غیرعامل در برنامه‌ریزی شهری. انتشارات ملرد.

    کیانژاد، سیدقاسم، فیروزپور، امامعلی. (1391). بررسی و تبیین نقش پدافند غیرعامل در ارتقای امنیت فضای شهری کشور. مجموعه مقالات همایش مدیریت شهری، سال چهارم، شماره 15.

    محمدی، محمود. (1401). واکاوی تجربیات زیسته دانشجویان از زندگی در خوابگاه‌های دانشجویی. (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان البرز). توسعه حرفه‌ای معلم، 7(1. (پیاپی 23) )، صص: 35-50.

    مختاری، پژمان ، هاشمی فشارکی، سید جواد. (1394). الزامات طراحی معماری پناهگاههای عمومی با رویکرد پدافند غیر عامل. پدافند غیر عامل ، صص:  شماره 23.

    مرجایی، سیدهادی، غلامرضاکاشی، فاطمه. (1396). گرایش به مصرف مواد مخدر در بین دانشجویان: مقایسه دانشجویان بومی و غیربومی. تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 10، شماره 2. (پیاپی)، صص: 183ـ 210.

    میرزاوند، حمید، هاشمی رزینی، هادی، امینی، ایمان، و رمضانی، ظریفه. (1400). رابطه احساس غربت با سلامت روان و حمایت‌های اجتماعی دانشجویان دختر خوابگاه‌های کوی دانشگاه تهران. پژوهش‌های انتظامی - اجتماعی زنان و خانواده، 9(2. (پیاپی 17) )، صص: 583-614.

    ندیمی، هادی و فقیهی حبیب‌آبادی، محمدرضا و نظرپور، محمدتقی. (1392). تأثیر چشم‌انداز و طراحی محیط‌های خوابگاهی بر میزان رضایتمندی دانشجویان. علوم محیطی، سال 11(1)، صص: 94ـ81.

    نصراللهی، مرضیه، ژیان باقری، معصومه، و همتی راد، گیتی. (1398). رابطه سبک زندگی اسلامی با خودکارآمدی تحصیلی و تاب‌آوری تحصیلی در دانشجویان. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 3(2 )، صص: 111-105.

    نظرپور، محمدتقی و نوروزیان‌ملکی، سعید. (1398). ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر میزان رضایت دانشجویان دختر از سکونت در خوابگاه‌های دانشگاهی. روان‌شناسی کاربردی، دوره 13. (1)، صص: 179ـ163. Doi: 10. 29252/APSY. 13. 1. 163

    هال، ادوارد. (1398). بعد پنهان. ترجمه منوچهر طبیبیان، دانشگاه تهران.

     

    Barlex، M. J. (2006). Guide to Post Occupancy Evaluation. London: HEFCE/AUDE

    Bradshaw، T. (1995). Trees in the Urban Landscape: Principles and practice، Taylor & Francis.

    Coelho، C. (2015). The Living Experience as a design content: from concept to appropriation. Ambiances. International Journal of Sensory Environment، Architecture and Urban Space. DOI:10. 4000/ambiances. 606

    1. l. çaslan، H. (2013). Design of Living Spaces inDormitories. Procedia-SocialandBehavioralSciences، 92: 445-451.

    MacDonald، P. ، (2020). Post Occupancy Evaluation- an essential tool to improve the built invironment. Royal Institute of British Architects. London.

    Osmond، Humphry. (1957). Function as the Basis of Psychiatric Ward Design.

    Preiser، W. F. ، Rabinowitz، H. Z. & White، E. T. (1988). Post Occupancy Evaluation، New York: Van Nostrand Reinhold.

    Thomsen، Judith. (2007). Home experiences in Student housing: About institutional character and temporary homes، Journal of Youth studies 10(5): 577-596.