نقش سواد رسانه‌ای شهروندان در شکل‌گیری بحران‌های امنیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون فارابی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و فنون فارابی

چکیده

این پژوهش به بررسی نقش حیاتی سواد رسانه‌ای شهروندان در شکل‌گیری با بحران‌های امنیتی می‌پردازد. بحران‌های امنیتی به‌عنوان تهدیدات جدی برای امنیت و رفاه جامعه، نیازمند واکنش‌های آگاهانه و مؤثر از سوی شهروندان هستند و رسانه‌ها در این میان، نقشی دوگانه در شکل‌دهی به افکار عمومی و انتقال اطلاعات ایفا می‌کنند. هدف از این پژوهش بررسی نقش سواد رسانه‌ای شهروندان در بحران‌های امنیتی است و درصدد پاسخگویی به این سؤال است که سواد رسانه‌ای در شکل‌گیری بحران‌های امنیتی چه نقشی دارد؟
این پژوهش از نوع کاربردی و با روش توصیفی انجام شده است. جامعه آماری شامل 70 نفر از خبرگان و کارشناسان رسانه، سواد رسانه‌ای، علوم ارتباطات و حوزه بحران‌های امنیتی است که به‌صورت تمام‌شمار موردبررسی قرارگرفته‌اند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات شامل مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه و پرسشنامه بوده و داده‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل شده‌اند.
نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سواد رسانه‌ای، شهروندان را قادر می‌سازد تا با استفاده از مهارت‌های تحلیلی و انتقادی، نشانه‌های اولیه بحران را شناسایی و از شکل‌گیری آن پیشگیری کنند. توانایی تحلیل دقیق پیام‌های رسانه‌ای و استفاده از مهارت‌های انتقادی از جنبه‌های مؤثر سواد رسانه‌ای در این مرحله محسوب می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Citizens' Media Literacy in Shaping Security Crises

نویسندگان [English]

  • Mostafa Saveh Doroudi 1
  • Hamed Tavassoli 2
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و فنون فارابی
چکیده [English]

This research examines the crucial role of citizens' media literacy in shaping security crises. Security crises, as serious threats to the security and well-being of society, require informed and effective responses from citizens. In this context, the media plays a dual role in shaping public opinion and conveying information. The aim of this research is to investigate the role of citizens' media literacy in security crises and to answer the question of what role media literacy plays in shaping these crises. This applied and descriptive study was conducted with a statistical population of 70 experts in media, media literacy, communication sciences, and security crises, who were fully examined. Data collection tools included library studies, interviews, and questionnaires, and the data were analyzed using SPSS software. The results of the research indicate that media literacy enables citizens to identify early signs of crises and prevent their formation through analytical and critical skills. The ability to accurately analyze media messages and use critical skills are considered effective aspects of media literacy at this stage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Media
  • Media Literacy
  • Crisis
  • Security Crisis
  • Crisis Formation
- ارجمندی، غلام‌رضا (1386). مهارت‌های سواد رسانه‌ای؛ مهارت‌های زندگی 1، تهران: دانشگاه پیام نور.
- اسمعیل پونکی الهام و اسمعیلی گیوی محمدرضا و فهیم نیا فاطمه (1394)، بررسی رابطه سواد رسانه‌ای و سواد اطلاعاتی در بین دانشجویان علوم ارتباطات، فصلنامه علمی پژوهشی دوره 32، شماره 2.
- انوری، حسن (1381)، فرهنگ بزرگ سخن. تهران: نشر سخن.
- باکینگهام، دیوید (1389)، آموزش سواد رسانه‌ای. ترجمه حسین سرافراز، دانشگاه امام صادق (ع).
- برچر، مایکل (1382)، بحران در سیاست جهان، مترجم حیدرعلی بلوچی، پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- پایسته، مهسا (1400)، تبیین نقش سواد رسانه‌ای در برون‌رفت از بحران‌های اقتصادی و معیشتی ایران، دانشکده علوم انسانی.
- پاتر، جیمزدبلیو (2004)، نظریه سواد رسانه‌ای رهیافتی شناختی، ترجمه ناصر اسدی، محمد سلطانی‌فر و شهناز هاشمی، تهران: سیمای شرق.
- تاجیک، محمدرضا (1379)، مدیریت بحران: نقدی بر شیوه‌های تحلیل و تدبیر بحران در ایران، تهران نشر فرهنگ گفتمان.
- حیدری، علی‌اکبر (1399)، سواد رسانه در بحران‌های اجتماعی، دانشکده علوم و فنون فارابی.
- دادگران، محمد (1384)، افکار عمومی و معیارهای سنجش آن، تهران: چاپ دوم، مروارید.
- دانش‌آرا، عبدالکریم (1390)، بررسی میزان آشنایی آموزگاران با آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس ابتدایی شهر دزفول. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد دزفول: دزفول.
- رابینسون، جیمز (1375)، بحران، در گزیده مقالات سیاسی و امنیتی، ترجمه: پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران: مترجم، جلد اول.
- رضایی، مریم (1390)، سواد رسانه‌ای، ضرورت دنیای امروز برای درک پیچیدگی محیطی. افق رسانه، شماره 89.
- زنگنه مقدم، محسن - داودی، سیروس - حاجی پور، ابراهیم - ساوه درودی، مصطفی (1401)،
شناسایی و تحلیل ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های بحران‌های امنیتی، فصلنامه مطالعات و   پژوهش‌های امنیت داخلی سال یکم بهار 1402 شماره 1.
- ساوه درودی، مصطفی و پوریانی، جابر و چشمه نور، مرتضی (1397)، سواد رسانه‌ای و مدیریت بحران چاپ اول، تهران: انتشارات پشتیبان.
- ساوه درودی حجت اله (1393)، نقش رسانه‌ها در کنترل بحران‌های سیاسی، چاپ اول، تهران انتشارات دانشکده فارابی.
- ساوه درودی، مصطفی (1401)، هندسه امنیت در مدیریت بحران (با تأکید بر محیط امنیتی ج.ا.ا)، تهران: انتشارات دانشکده علوم و فنون فارابی.
- سپاسگر، ملیحه (1384)، رویکرد نظامی به سواد رسانه‌ای، فصلنامه پژوهش، شماره 12.
- شبیری مهسا (1395)، بررسی شکل‌گیری بحران و ارائه مدل مفهومی مدیریت بحران در سازمان‌های رسانه‌ای، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و کارآفرینی شهریور 95.
- شکرخواه، یونس (1385)، سواد رسانه‌ای، یک مقاله عقیدتی، فصلنامه رسانه، شماره 68.
- شکرخواه یونس (1389)، سواد رسانه‌ای چیست؟ ماهنامه صدای جمهوری اسلامی ایران.
- شعیبی، محمد (1390)، انواع رسانه، پایگاه اینترنتی روابط عمومی و ارتباط رسانه.
- شهیدی خواه، احمد ‌(1394‌)، مسئولیت رسانه‌های همگانی در فقه‌وحقوق موضوع، پایان‌نامه کارشناسی ارشد،‌ دانشگاه قرآن و حدیث.
- صالحی امیری سیدرضا (1395)، سواد رسانه‌ای و مسئولیت اجتماعی، مقالات منتخب همایش ملی: تهران.
- صافی، عبدالکریم ‌(1385‌)، وسایل ارتباط همگانی در گفتمان تمدن‌ها. مجله جامعه مدنی. سال چهارم.‌ شماره اول.
- صلواتیان، سیاوش (1389)، درس‌نامه‌ها و مدیریت بحران، چاپ اول، تهران: دانشگاه امام صادق.
- طاهریان، مریم (1387)، سواد رسانه‌ای، آموزش سواد رسانه‌ای کودکان و نوجوان. پژوهشنامه سواد رسانه‌ای، پژوهشکده تحقیقات استراتژی مجمع تشخیص مصلحت نظام.
- طلوعی، علی (1391)، سواد رسانه‌ای، درآمدی بر شیوه یادگیری و سنجش تهران نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، انتشارات دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها، چاپ 1.
- علیخانی صدر، مهدی (1395)، مدیریت جامع بحران‌های امنیتی در افق چشم‌انداز 1404 (با تأکید بر بحران‌های سیاسی – اجتماعی)، تهران: انتشارات دانشگاه علوم و فنون فارابی.
- قادری مطلب (1392)، رابطه سواد رسانه‌ای با میزان مهارت تفکر انتقادی در مدیران   سازمان‌های شهرستان بانه. اولین کنفرانس بین‌المللی حماسه سیاسی.
- قاسمیان، عابد (1382)، بحران اطلاعات، رشت: نشر ستوده.
- قنبری، سعید و آزاد دوست، مصطفی (1396)، کارکردها و رویکردهای رسانه در مدیریت بحران. فصلنامه مدیریت رسانه. شماره 30 و 31.
- مالکی، محمد (1398)، نقش رسانه‌ها در مدیریت بحران، فصلنامه علوم خبری، سال 8 شماره 32.
- منصورنژاد، محمد (1387‌)، نقد و بررسی نظریه‌های موجود درباره نقش رسانه‌ها در مدیریت بحران با تأکید بر نظریه آوین تافلر، پژوهش‌های ارتباطی، شماره 55.
- ناصری گل، رضا (1399)، راهبردهای رسانه‌ای مواجهه با بحران‌های سیاسی اجتماعی از منظر مقام معظم رهبری (مدظله)، دانشگاه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران.
- نصراللهی، اکبر (1391)، چگونگی مدیریت بحران به‌وسیله رسانه و عوامل مؤثر بر کارکرد آن، سال 23، شماره 1.
- نصیری بهاره، بخشی بهاره و هاشمی سیدمحمود، (1391)، اهمیت آموزش سواد رسانه‌ای در قرن بیست‌ویکم، شماره 18.
- یزدان پناه، مهشید (1381)، برنامه‌ریزی و مدیریت بحران، مجله تدبیر، شماره 127.
- یوسفی، رسول و محمدی، مجید (1401)، تبیین عوامل مؤثر در بروز بحران‌های اجتماعی-امنیتی، پژوهش‌های سیاست اسلامی، سال 10 شماره 22.
- Aryanpour (2000)، progressive Dictionary: Oversea Version.
- Hobbs, R (2016)،. Exploring the roots of digital and media literacy through personal narrative. Temple University Press.
- Hermann, C.F (1963)، some consequences of crisis which limit the viability of organization, Administrative Science Quarterly,
- Perrow, C (1948)، Normal Accident.N.Y:Basic Books