تأثیر فناوری‌های نوین بر راهبردهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 گروه علوم سیاسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران. (نویسنده مسئول)

3 گروه علوم سیاسی، واحد اندیمشک ، دانشگاه آزاد اسلامی، اندیمشک، ایران

چکیده

فناوری‌های جدید مانند پهپادها، جنگ سایبری، هوش مصنوعی، تجهیزات و سامانه های فضا محور و بیوتکنولوژی، قابلیت‌های نظامی کشورها را به شدت تغییر داده و به طور مستقیم و غیرمستقیم بر راهبردهای نظامی و امنیتی آنها تأثیر گذاشته ‌است. پهپادها به عنوان ابزاری کلیدی در استراتژی‌های نظامی ایران، نقش بی‌نظیری در شناسایی، نظارت و حملات دقیق ایفا کرده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل دقیق تأثیر فناوری‌های نوین بر راهبردهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ طراحی گردید. در این میان، اهمیت بررسی و تحلیل تأثیر فناوری‌های نوین بر راهبردهای نظامی و امنیتی ایران، از چندین جهت قابل‌ توجه است. اولاً، این پژوهش به درک عمیق‌تری از نقش فناوری‌های نوین در تغییرات استراتژیک و تاکتیکی نظامی ایران کمک خواهد کرد. ثانیاً، با بررسی تعامل میان فناوری‌های نوین و تحولات منطقه‌ای، این تحقیق می‌تواند به ارائه راهکارهای عملی برای بهبود و تقویت توان دفاعی و امنیتی ایران کمک نماید. ثالثاً، این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرندگان نظامی و امنیتی ایران در تدوین و اجرای راهبردهای جدید و متناسب با شرایط متغیر جهانی یاری رساند.در این پژوهش از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بهره‌برداری شده است که به بررسی و تحلیل تأثیر فناوری‌های نوین بر راهبردهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. جامعه آماری این تحقیق شامل مدیران و مسئولین ارشد در حوزه‌های مختلف نظامی و امنیتی ایران است که دارای تجربه و دانش کافی در زمینه استفاده از فناوری‌های نوین می‌باشند. داده‌های کمی جمع‌آوری شده از پرسشنامه‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای آماری مانند SPSS تحلیل شده‌اند. سوالی که در این مطالعه پیش آمد این است که تعامل میان فناوری‌های نوین نظامی و جنگ‌های نامتقارن چگونه به استراتژی‌های نظامی ایران شکل داده است؟  نتایج این مطالعه نشان داد که استفاده از هوش مصنوعی برای تجزیه و تحلیل داده‌های بزرگ و پیش‌بینی تهدیدات، زمان واکنش نیروهای مسلح را به طور قابل توجهی کاهش داده است. از سوی دیگر بهره‌گیری از فناوری‌های نوین باید در خدمت تقویت امنیت ملی و افزایش بازدارندگی ایران در برابر تهدیدات داخلی و خارجی باشد. بر این اساس، فرضیه اصلی پژوهش مبنی بر اینکه «فناوری‌های هوشمند به بهبود قابلیت‌های دفاعی و افزایش بازدارندگی نظامی ایران کمک کرده‌اند» با توجه به نتایج مورد تأیید قرار می‌گیرد. یکی دیگر از فرضیه های­ پژوهش مبنی بر اینکه «تعامل فناوری‌های نوین با جنگ‌های نامتقارن به ایران امکان استفاده از رویکردهای جدید برای مواجهه با تهدیدات را داده است»، نیز با استفاده از داده ها تأیید می‌شود. یکی دیگر از فرضیات این مطالعه نشان می دهد که تعامل میان فناوری‌های نوین و جنگ‌های نامتقارن به ایران اجازه داده است که از رویکردهای جدید برای مقابله با تهدیدات استفاده کند.نتایج این پژوهش همچنین نشان داد که با وجود محدودیت‌ها، ایران توانسته است جایگاه خود را به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای با توانمندی‌های فناورانه پیشرفته تثبیت کند. استمرار در این مسیر نیازمند تعهد استراتژیک و برنامه‌ریزی دقیق است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Emerging Technologies on the Military and Security Strategies of the Islamic Republic of Iran from 2010 to 2024

نویسندگان [English]

  • Masoud gandomi 1
  • jahanbakhsh moradi 2
  • farzad navidinia 3
1 گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.
2 گروه علوم سیاسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران. (نویسنده مسئول)
3 گروه علوم سیاسی، واحد اندیمشک ، دانشگاه آزاد اسلامی، اندیمشک، ایران
چکیده [English]

Emerging technologies such as drones, cyber warfare, artificial intelligence, space-based systems, and biotechnology have significantly transformed the military capabilities of countries and have directly and indirectly influenced their military and security strategies. Drones, as a key tool in Iran’s military strategies, have played a unique role in intelligence, surveillance, and precision strikes. This study was designed to examine and analyze the impact of emerging technologies on the military and security strategies of the Islamic Republic of Iran from 2010 to 2024.
The importance of investigating these technologies’ effects on Iran’s military and security strategies is multi-faceted. First, the study provides a deeper understanding of the role of emerging technologies in Iran’s strategic and tactical military changes. Second, by examining the interaction between new technologies and regional developments, the research can offer practical solutions to enhance Iran’s defense and security capabilities. Third, the study can assist policymakers and military and security decision-makers in formulating and implementing strategies aligned with changing global conditions.
This research employs a descriptive-analytical methodology to examine and analyze the influence of emerging technologies on Iran’s military and security strategies. The statistical population includes senior managers and officials in various military and security sectors of Iran with sufficient experience and knowledge in utilizing new technologies. Quantitative data collected through questionnaires were analyzed using statistical software such as SPSS. The central research question was how the interaction between emerging military technologies and asymmetric warfare has shaped Iran’s military strategies.
The results indicate that the use of artificial intelligence for big data analysis and threat prediction has significantly reduced the response time of the armed forces. Moreover, the adoption of emerging technologies should serve to strengthen national security and enhance Iran’s deterrence against internal and external threats. Accordingly, the main hypothesis—that “intelligent technologies have contributed to improving Iran’s defense capabilities and enhancing military deterrence”—is supported by the findings. Another hypothesis—that “the interaction of emerging technologies with asymmetric warfare has enabled Iran to adopt new approaches to address threats”—is also confirmed by the data.
The study further shows that despite limitations, Iran has managed to consolidate its position as a regional power with advanced technological capabilities. Continued progress in this path requires strategic commitment and careful planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Military Security
  • Military Strategy
  • Modern Technology
  • Artificial Intelligence
الف: منابع فارسی
احدی،محمد و رستمی،محمد. (1403). راهبردها و راهکارهای مقابله با تهدیدات فرانو نظامی امنیتی در جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر رهنمودهای امامین انقلابفصلنامه علوم و فنون نظامی دوره 19، شماره 66 - شماره پیاپی 66زمستان 1402صفحه 251-276
احمدی،علی و زرگر،افشین و آدمی، علی. (1401). نقش فناوری های نوظهور در امنیت و قدرت ملی کشورها؛ فرصت ها و تهدیدها. نشریه: مطالعات بین المللی:1401 | دوره:18 | شماره:4صفحات :139-159
اسمعیلی، مرتضی. (1403). پهپادهای نظامی و انقلاب در امور نظامی؛ مطالعه موردی تاثیرات راهبردی بکارگیری پهپادهای نظامی در استراتژی نظامی ایالات متحده امریکا. نشریه  سیاست دفاعی دوره 33، شماره 126 - شماره پیاپی 1بهار 1403خرداد 1403صفحه 42-11.
عباس حسن،سحر و پیری،پرویز و چالاکی،پری(1404). ارائۀ الگوی بهینۀ تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران با به‌کارگیری هوش مصنوعی و با تأکید بر شفافیت گزارشگری مالی نشریه مدیریت دارایی و تامین مالی مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ انتشار آنلاین از تاریخ 01 خرداد 1404
رحیمی،اکبر و کریمی گوارشکی، محمد حسن و برارنیا،مهدی. (1403). ارائۀ الگویی جهت انتخاب فناوری‌های بدیع و نوظهور دفاعی، به‌منظور خلق و توسعۀ آنها در مراکز تحقیقاتی دفاعی. نشریه  پژوهش در مدیریت تولید و عملیات Volume 15, Issue 3 - Serial Number 38 November 2024 Pages 1-29
رضایی،نیما و پرتو، فتح اله (1402). بررسی نقش پهپادها در استراتژی نظامی کشورها با بهره گیری از آموزه های استراتژیک سان تزو و کلازِویتس: مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران نشریه سیاست دفاعی . دوره 32، شماره 122 - شماره پیاپی 4 بهار 1402 تیر 1402 صفحه 11-42
شریف زاده،زهرا ومیرکوشش،امیرهوشنگ و حسینی،محمدمهدی(1403). بررسی آثار سیاست‌‌های توسعۀ‌‌ فناوری‌‌های نوین و هوش مصنوعی در گسترش راهبردهای سیاسی کلان با رویکرد سیاست‌‌های کلی نظام. فصلنامه  سیاست‌های راهبردی و کلان دوره 12، شماره 45 بهار 1403 صفحه 24-47
عظیمی زاده،حمید و سپهری،محمد و هلیلی، خداداد و نقوی،احد (1404). طراحی الگوی فرماندهی و کنترل هوشمند ارتش جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر کلان داده. نشریه راهبرد دفاعی. دوره 23، شماره 90 شهریور 1404
سلیمانی،رضا. (1397). بررسی تحلیلی مصادیق جنایت علیه بشریت از دیدگاه اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی.نشریه پژوهش ملل، خرداد 1397، دوره سوم - شماره 30 (‎20 page(s) - From 91 to 110 )
صالحی،حمید و اصلانی مناره بازاری،عماد (1399). سیاست خارجی چین و تحول الگوی رای‌دهی آن در شورای امنیت. فصلنامه سازمانهای بین المللی, زمستان 1399 - شماره 13(‎27 صفحه از  568 تا 594 )
مایلی،محمدرضا و  بهمنی، محمد سعید. (1391). جنگ سرد نوین و رقابت بین قدرت های جهانی در فضای سایبریفصلنامه مطالعات روابط بین الملل دوره 5، شماره 20، اسفند 1391، صفحه 133-167
محمدزهرایی، سپهر و لعل آسا،علی . (1395). تبیین نقش فن‌آوری‌های نوین اطلاعات و ارتباطات در برقراری دفاع و امنیت مطالعه موردی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علوم و فنون نظامی دوره 12، شماره 35 - شماره پیاپی 35 بهار 1395 صفحه 69-89.
دوستی مطلق، نصیب اله (1402). علوم و فناوری‌های کوانتومی زمینه‌ساز شکوفایی علمی و حوزه‌ای کلیدی برای ایفای نقش حداکثری در هندسه نظم جدید جهانی. فصلنامه علوم حیاتی و عرصه های نوپدید. دوره 1، شماره 1، شهریور 1402، صفحه 193-220
نیک منش،حسین و بنافیان،محمدرضا و پورجعفر، اسماعیل. (1402). جستاری بر توسعه و کاربردهای فناوری های کوانتومی. نشریه هیدروفیزیک. دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 13 اسفند 1400 صفحه 153-169
موسوی، سید محمد هادی. (1403). تحلیل نقش سیستم های اطلاعاتی پیشرفته در مدیریت بحران‌های امنیتی در عصر هوش مصنوعی نشریه علمی آفاق اطلاعات. دوره 13، شماره 26 اسفند 1403 صفحه 61-79
نصیری،بهروز و  ترابی،قاسم و رضایی، علیرضا. (1403). جنگ سایبری و پیامد‌های آن برای امنیت ملی ایران.  مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران.
لطیفی نیا،علی و کریمی فرد،حسین و نجف پور،سارا و اکبرزاده،فریدون(1402). بررسی مناسبات سیاسی عربستان و آمریکا و پیامدهای آن بر امنیت منطقه خاورمیانه در آینده. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای) دوره 13، ویژه نامه - شماره پیاپی 2 زمستان 1402 صفحه 653-674
یوسفی،رسول و اکبری،بهرام. (1396). تبیین بایسته‌های مدیران سیاسی مبتنی بر رهیافت مدیریت جهادی نشریه علمی مدیریت اسلامی، دوره 25، شماره 2 - شماره پیاپی 2- 785 تیر 1396 صفحه 65-92
ب: منابع انگلیسی
Ahmadian, H., & Mohseni, P. (2019). Iran's Syria strategy: the evolution of deterrence. International Affairs, 95(2), 341–364.
Ajili, H., & Rouhi, M. (2019). Iran’s military strategy. Survival, 61(6), 139–152.
Chubin, S. (2014). Is Iran a Military Threat? Survival, 56(2), 65–88.
Connell, M. (2010). Iran’s Military Doctrine, The Iran Primer. RB Wright. Washington: US Institute of Peace.
Dalton, M. G. (2017). How Iran’s hybrid-war tactics help and hurt it. Bulletin of the Atomic Scientists, 73(5), 312–315.
Freedman, G. (2017). Iranian approach to deterrence: Theory and practice. Comparative Strategy, 36(5), 400–412.
Gerami, N. (2018). Iran’s Strategic Culture: Implications for Nuclear Policy. In Crossing Nuclear Thresholds: Leveraging Sociocultural Insights into Nuclear Decisionmaking (pp. 61–108). Springer.
Ghasemi, M., Azar, D., & Sajadi, V. (2022). Determining the effective factors on evaluation the cyber defense power of the Army of the Islamic Republic of Iran. War Studies, 4(12), 115–140.
Khan, A., Imam, I., & Azam, A. (2021). Role of Artificial Intelligence in Defence Strategy. Strategic Studies, 41(1), 19–40.
Shahzad, S. A., & KHAN, D. A. (2024). AI and Modern Warfare: Opportunities and Risks in South Asia. International" Journal of Academic Research for Humanitieshttps://doi.org/10.22034/isj.2021.279840.1427